Dag 12 - Di. 20 november 2007

Om 07.30 zitten we alweer in de bus, op weg naar Kontum. Onderweg stoppen we bij de hangbrug die over de rivier Dakbla gaat. Dakbla betekent trouwens vechtende rivier, omdat de 2 zijtakken vechten om voorrang. We gaan vast naar het hotel om onze koffers te lozen en onze lokale gids een leuke jongemeid die het nog maar pas doet, heet Rit stapt in, zij is een Bahnar. We zien een ossenwagen langs de bus gaan en Rene vertelt dat Rit speciaal voor ons deze ossenkar heeft geregeld die straks over de brug naar ons toe komt, voor foto.
We mogen tot halverwege de brug en moeten bij elkaar blijven, regel van de overheid (die het toerisme aan banden wil leggen).
Oja, vandaag is het de dag van de leraar, we zien overal bloemenstalletjes staan waar kinderen bloemen voor hun leraar kunnen kopen. Het Bien Ho meer (vertaalt Zeemeer) zorgt voor de watervoorziening van de stad. Rusland heeft hun kennis op het gebied van waterkrachtcentrales overdragen aan de Vietnamezen, de waterkrachtcentrale die zich bij de Yaly waterval bevindt heeft een dermate overcapaciteit dat doorgeleverd wordt aan buurland Cambodja. Er staat daar ook een cementfabriek die voor het bouwen van de dam werd gebruikt. Tegenwoordig wordt het cement uit deze fabriek voor de bouw geleverd.
We zien een oude grote theefabriek die leeg staat, tegenwoordig worden er koffiebonen in gedroogd. Deze fabriek is overigens van een Nederlander geweest die met een Vietnameze was getrouwd. Het is trouwens prachtig zonnig weer, we hebben echt geluk, het ontlokt Giang onze gids tot het even gezellig goedemorgen wensen voorin de bus: ‘Goodmorning Lady and Gentlemens, we have beautiful day today is sunny…’ We stoppen om te tanken. Aan de overkant is nog een leprakolonie, dat komt hier nog steeds voor, deze patienten worden in kolonies bij elkaar apart gehouden. We zien militairen werken aan het wegdek. Rene vertelt dat als je uit een gezin komt waar iemand uit de familie tijdens de oorlog met US is overleden je vrijgesteld bent van dienst. Veel gebouwen worden trouwens als het even uitkomt geopend op 19 mei. Omdat 19 mei (1890) de geboortedag was van Ho Chi Minh.
In dit gebied woont 50% van alle etnische volkeren in Vietnam. Vandaag bezoeken we weer een Bahnar dorp.

We komen aan bij het Bahnar dorp waar we een ochtendwandeling van circa 1,5 uur gaan maken. We zien weer een Ronghuis, in dit huis trekken de jongemannen vanaf hun 14e jaar om te overnachten. Vrouwen mogen hier niet in (omdat ze niet rein zijn, vanwege maandelijkse ongemakkelijkheden zeg maar… lekker is dat). Het dak van het Ronghuis lijkt op 2 ineengeslagen handen die een gebed naar boven zenden. Prachtig rustig dorpje hier, waar iedereen gemoedelijk zijn eigen gangetje gaat, we zien rietenmandenvlechters en mensen die rijst te drogen leggen, anderen suffen lekker op hun matje voor de deur, met hond, kip en kinderen om zich heen. Heel veel planten en bloemen hier, we zien de soeppapayabloem (zie foto), currynoot (geen kerrie, maar rode pit voor curry) bananen, mango, eucalyptus, groene drakenvruchtboom (die eerst een gele bloem krijgt en als ie paars wordt is de vrucht rijp, is beetje kiwi) guave en tamarindebomen. In een van de huizen (op palen weet je nog), staat een gezellige oudere man die perfect Frans spreekt en ons uitnodigt naar boven te gaan. Hij bespeelt een typisch Vietnamees instrument: de Trung een andere oudere man slaat ritmisch mee op de trommel. Leuk!
Dan lopen we het dorp uit over een smal pad, bijna weer in de modder (dat Schone bij Schone Streven kunnen ze er wel af laten… is meer Vieze Voortgang geworden). We komen op straat weer uit en wandelen naar de houten Etnische Kerk, een katholieke kerk uit 1917, geheel opgebouwd uit tropisch hardhout. Er zijn ook glas-in-loodramen, hoewel, er zijn stickers op geplakt. Er is ooit een Engelsman geweest die geprobeerd heeft ze de techniek van glas-in-lood bij te brengen, maar dat is mislukt. Ik vind de stickers niet echt misplaatst in het geheel gezien. In deze kerk worden bij toerbeurt diensten voor de Bahnar in hun eigen taal gehouden en diensten voor katholieken.

Dan komen we aan bij het weeshuis. Verrassend genoeg krijg ik van een paar mensen nog geld voor de ‘Weblog envelop’. Ter herinnering: ik heb het verslag op deze weblog ‘verkocht’ aan een groot aantal mensen in de bus, in ruil voor de link naar deze weblog: hun familie kan nu thuis meelezen en eventueel ook reageren. Ik denk dat dit verslag nu in totaal zo’n 2 miljoen Dong heeft opgeleverd, dank je wel mensen!
Er is een nieuw onderkomen bij gekomen, dit is gefinancieerd door echtpaar Van Staveren uit Nederland. Zij waren hier met een reisorganisatie op reis en toen ze later in Nederland in het huwelijk traden hebben ze geen huwelijkscadeaus gevraagd maar geld voor het weeshuis. Fantastisch! In dit nieuwe onderkomen worden baby’s opgenomen. De weblog envelop wordt door Rene aan dr.Twi overhandigd met het verhaal erbij waar dit vandaan komt. Dr. Twi gaat dit geld gebruiken voor medische zorg, met name voor een tweeling (zie foto van 1 vd 2) die vorige week is binnengekomen. Schone Streven doet hier 2 projecten: 1 is voor 34 kinderen tandheelkundige hulp regelen en het andere project is een goede behandelkamer met Westerse instrumenten voor Dr Twi regelen. Dr Twi biedt hier al jaren zijn diensten als arts vrijwillig aan. Er werken hier 5 katholieke nonnen en 20 vrijwilligers die hun diensten aanbieden, daarnaast 12 deels betaalde krachten.
We krijgen een rondleiding en zien alle kleintjes, echt, ik heb even een traantje weggepinkt, wat een lieve koppies allemaal, zo puur nog, zo vertrouwend op de mensheid. En wat vreselijk goed dat er hier dan zo’n goede opvang is. Er zijn wezen en halfwezen hier. In totaal zo’n 220. Op een bord staat precies aangegeven hoeveel, op dit moment zijn er 12 kinderen waarvan beide ouders zijn overleden, 101 kinderen van wie de moeder is overleden, 49 kinderen waarvan vader is overleden. 35 kinderen waarvoor niet gezorgd kon worden, 11 kinderen die als tweeling ter wereld zijn gekomen, waarvan soms alle twee binnenkomen en soms 1 van de 2. 6 met een geboren afwijking en 6 met een geboren afwijking, gezondheidsproblemen en waarbij de financiele positie niet toereikend is om voor het kind te zorgen.

Je zou zeggen, oke, als moeder er dan nog is, waarom dan het kind naar een weeshuis? Dat komt omdat de moeder dan niet voor het kind kan zorgen, eenvoudig geen werk, geen inkomen. En als de moeder is overleden kan een vader niet voor z’n kind zorgen. Soms is zo’n kind achtergelaten bij het graf van hun moeder waar het dan overlijdt (of het wordt gelukkig naar het weeshuis gebracht nu). Familie van de vader hebben hun eigen problemen die kunnen een extra mond te voeden er niet bij hebben. Heel goed vind ik dat ze deze kinderen opvangen totdat ze oud genoeg zijn om zelfstandig te leven. Of een kind kan eerder terug naar familie, omdat het dan oud genoeg is om mee te werken/te oogsten. Het weeshuis stimuleert dit, zodat kinderen bij hun eigen groepering, hun eigen tradities en waarden leren kennen en zal ook het trouwen later met een groepgenoot vermakkelijken (niet vergeten, er zijn 54 etnische minderheden hier en 50% daarvan woont in dit gebied).
Tijdens de rondleiding lopen we door het vele gebouwen, eetkamers voor kinderen, de schoollokalen (men krijgt hier ook Engelse les) keukens en sinds kort is er ook een grote stomer, waarin 14 pannen rijst tegelijkertijd kunnen worden gestoomd.
We krijgen thee aangeboden en Rene laat nog een keer een pet rondgaan voor een vrijwillige donatie die ter plekke aan een oudere vrouw, die het hoofd van het weeshuis is wordt overhandigd. Dit geld gaat gebruikt worden voor het kopen van rijst en melkpoeder en ook voor de aanschaf van schooluniformen.
Sommigen hebben tassen voor baby- en kinderkleding bij zich en kunnen we bij de oudere vrouw achterlaten. Een van de kleintjes krijgt een mutsje op uit mijn tas en een ander een jurkje (wat gewoon over haar truitje heen aangedaan wordt... dat kind moet het bloedheet hebben gehad...) zie de foto's, Marjolijn bedankt!

In het dorp en de omgeving wordt het weeshuis steeds meer als autoriteit gezien, dit vanwege het feit dat alle kinderen hier worden opgenomen, ongeacht welke groepering, ongeacht uit welke situatie ze komen. Ze worden hier met veel liefde opgevangen en dat is heel goed om te zien.

Daarna gaan we terug naar het hotel waar onze koffers inmiddels op de kamer staan, lunch om 12.45 uur en de rest van de middag vrijaf. Vandaar dat we nu dus helemaal bij zijn!
Tot morgen!

Dag 11 - Ma. 19 november 2007

Om 07.30 uur zitten we al in de bus. Het regent en gaat steeds harder regenen. Rene vertelt dat het de komende dagen nog wel zal aanhouden. Vanmiddag hebben we weer een picknicklunch en een lange wandeling cq trekking. We zien het wel. We stoppen eerst bij het oorlogsmonument, een eerbetoon aan alle gevallen soldaten in de drie oorlogen met Frankrijk, US en Cambodja. (zie foto)
Het beeld is een drie-eenheid: in het midden/vooraan de lokale bevolking: een vrouw. Omdat 't matriachaal was, de vrouw vooraan, omdat de vrouw het voor het zeggen heeft en erfgoed van moeder op dochter overgaat en kinderen de naam van moeder aannemen. Links de verzetsstrijder met zijn kapmes, de zogenoemde sakat* en rechts de militair, van de radioverbindingstroepen met zijn apparatuur. Onder het monument staan de namen van alle gevallen soldaten van voor 1975 tot 1980 met rangnummer en de datum van overlijden. De sakat werd als een soort afstandsmeter gezien: hoe ver is het lopen? Het is 3 sakats lopen. Dat hield volgende in: de sakat werd op de schouder gedragen en hoe ouder je was hoe vaker je van schouder diende te wisselen om het te zwaar/te vermoeiend werd. Een jongeman liep bijv. de hele weg met het kapmes op een schouder, en de afstand was dan dus 1 sakat.

Morgen 20 november is het de 'Dag van de Leraar', op deze dag nemen kinderen een klein presentje, bloemen of fruit mee voor de leraar. Vlak nadat we de stad uit zijn gereden zien we behoorlijke bergen vuil liggen. Rene legt uit dat het in de stad dan wel keurig wordt opgeruimd, maar vervolgens dumpen ze het letterlijk in de vrije natuur. Daar hebben ze dus nog niet zoveel weet van. Jammer. We rijden op snelweg 14, op een stukje van het Ho Chi Minh pad, we komen langs de Saigonbier fabriek en langs de weg zien we weer rubber- en koffieplantages. En deze keer ook peperplantages. De pepers worden op een stam gekweekt. De peperkorrels worden 1x per jaar geoogst. Een tijdje terug bracht een kilo peper 110 a 120.000 Dong op, een jaar geleden was dit nog maar 20 a 25.000 Dong en nu staat de kiloprijs weer op 40 a 45.000 Dong ((20.000 Dong is ongeveer 1 Euro, ga maar lekker zelf rekenen). Onderweg pikken we de broodjes voor de lunch op, weer heerlijke krokante stokbroodjes.

We gaan door een klein stadje met een prachtig standbeeld van Ho Chi Minh afgebeeld met kinderen. Ho was zeer begaan met het land en met kinderen in het bijzonder. In Pleiku, ons reisdoel van vandaag, zullen we de lokale gids oppikken. Dat is verplicht om in deze gebieden een lokale gids er bij te hebben. Trouwens in deze gebieden wil de overheid het toerisme sowieso een beetje aan banden leggen en stelt het op bepaalde tijden open, niet dus hele jaar door met bussen door het gebied heen sjesen.

Indrukwekkend zijn de vele naaldbomen en rubberbomen waar zakjes aan de stam hangen. De naaldbomen worden ingekerfd en in de zakjes wordt dan de hars opgevangen. Deze hars is met name voor de verfindustrie bedoeld. Aan de rubberbomen hangen ook zakjes, dit om de latex op te vangen, omdat het regent stolt het snel en we zien overal emmers met witte bollen staan.
Op straat lopen een aantal schoolkinderen met een krukje. Soms hebben ze niet genoeg stoelen in de klas, dan neemt zo'n kind dus een krukje van huis mee. Maar omdat er niet voldoende scholen zijn krijgt een deel kinderen s ochtends en andere kinderen 's middags les. Zaak dus om als je weer naar huis gaat je eigen krukje mee terug te nemen, zodat niet een ander kind op jouw kruk gaat zitten.

In dit gebied is het trouwens ook zaak om op de geeffende paden te blijven, er is hier zo heftig oorlog geweest, dat het goed kan zijn dat er nog steeds munitie ligt. Tot een paar jaar geleden vergde dit nog zelfs 1 slachtoffer per week! Pleiku en Kontum zijn zwaar gebombardeerd, ook na 1972 . Rusland heeft geholpen bij de opbouw van Pleiku. Als een kind dus Linxo, wat Rus betekent, tegen je zegt, is dat geen scheldwoord, maar een synoniem voor blanke.

We komen de provincie Gailai in, hier mogen we dus niet rondlopen zomaar (i.v.m. toeristisch beleid). We doen een koffiestop en maken foto's van een lief meisje met haar babyzusje op schoot en een ander ernaast (zie foto). Later op de dag maken we ook nog een foto van een brutaal stel apen (zie foto). We naderen een splitsing, wij gaan rechtdoor richting Pleiku, linksaf is 35 km van de Cambodjaanse grens vandaan.
In Pleiku pikken we dus onze gids op, een jongedame genaamd Nga (spreek uit Na, waarom die g er dan bij moet?) zij zal ons wijsmaken tijdens onze trip naar het gebied van de K'Tu, waar een Bahnar groepering leeft, een van de etnische minderheden van Vietnam.

Voordat we gaan eten kijken we nog bij de productie van wierookstokjes, nooit geweten hoe ze dat deden, het is behoorlijk druk in het kleine kamertje, dus helaas kan ik je niet geheel vertellen hoe het werkt. Ik zit wel de kleine stokjes en dat ze katoen tot poeder hebben gewreven en dan met een soort plaksel (een dikke bruine brei), het stokje er door heen wentelen zodat de katoenpoeder vast komt te zitten. Leuk om eens te zien. Als je precies wilt weten hoe het werkt ga je maar lekker googlen.

We gebruiken de picknicklunch, bij een bijzonder aardig vrouwtje dat aardig woordje Engels spreekt, ze loopt continu heen en weer voor ons. Na de lunch gaan we dus het Bahnar dorp in. Meteen in het begin zien we al een viezig mannetje die in zijn blote kont en een gigantische pijp in zijn mond rondloopt. Doet een beetje denken aan een Aboriginal. Gelukkig, hij heeft een string aan. Het dorp heeft huizen dat op palen staat en van riet zijn. Om de rieten daken niet continu te hoeven repareren zitten er stalen randen langs het dak. Naast een paar van die rieten huizen staan ook stenen huizen. Nga legt uit dat zij zelf in de rieten huizen wonen en de stenen huizen voor de visite wordt gebruikt. Vroeger waren de mensen in de rieten huizen arm, tegenwoordig is het andersom. Ook zien we een soort schuurtjes op palen staan naast de grote rieten huizen waarin ze wonen. Aan de hand van het aantal schuurtjes, dat voedselopslagplaatsen zijn, kun je tellen hoeveel families in het grote huis wonen. Er staan ook kleine huisjes op palen naast. Dit zijn de huisjes die de ziel van een overleden familielid symboliseren. Dit familielid is begraven en 2 jaar lang wordt het graf bijgehouden en het huisje is dan een soort herinnering. Na 2 jaar wordt het huis vernietigd, zegt men de dode gedag, adieu, tot ziens, good bye en kijkt men ook niet meer om naar het graf. Midden in het dorp staat het Ronghuis, dat is het gemeenschappelijke dorpshuis. We zien daar bomen staan waaraan de staart van een buffel is vastgemaakt. En Nga legt uit dat Pleiku betekent: Plei is stad en Ku is staart van de buffel. Omdat het heeft geregend (het is inmiddels droog), is het een grote natte blubberbende. En dat gaat nog erger worden. We moeten een stuk langs een heel smal pad buiten het dorp dat behoorlijk glibberig, nat en vies is, Reina valt dan ook als eerste. Gatverdegatver. We lopen verder, het is de bedoeling dat we over een brug gaan naar een ander dorpje en dan een stukje door het water moeten waden, zo'n 5 a 6 meter en 40 cm diep (Dik beloofde me dat hij me zou dragen) en dan nog een stuk naar beneden wat nog gladder is moeten lopen. Intussen ben ik al lek gestoken door die K....e muggen. Giang heeft gelukkig antimugspray bij zich (mijn Deet-douche van vanmorgen is allang uitgewerkt natuurlijk). Bij de brug besluit ik toch maar om terug te keren, die mogelijkheid is er namelijk. Hennie en ik lopen met Rene een stuk terug, heuvel op, ook door de modder. We wachten bij het lunchlokaaltje op de terugkeer van de rest. Er zijn nog een paar anderen die al eerder (na Reina's val) mee terug gelopen zijn. Met een kleine 20 man zijn ze dus de trekking gaan afmaken. Dik heeft de filmcamera van Adrie bij zich (omdat Adrie met zijn vrouw Reina terug is gegaan). Ik houd mijn hart vast: niet gewend aan filmen, heeft ook zijn eigen fotocamera bij zich in combinatie met zwakke enkels, modderpoelen en handen vol, reken maar uit...
Intussen zijn mijn schoenen ook grote modderpoelen aan mijn voeten geworden. Tuan, onze bijrijder neemt ze meteen uit mijn handen en maakt ze voor me schoon, lief he? Dan komt de groep terug, Ger (van Gerda) is ook onderuit gegaan. In de grootste poel natuurlijk, meteen goed doen, zei Ger. Dik ziet er nog redelijk uit, zijn broekspijpen zijn wel bagger maar zijn uitleg doet me lachen: hij had zijn pijpen opgerold, maar met lopen door het water zakte zijn broek af en toen kon hij m niet optrekken omdat ie de camera van Adrie bij zich had en daar moest ie toch heel voorzichtig mee zijn. Hij had aardig gefilmd, behalve het stuk dat ie zijn schoenen ook gefilmd had... Na de trekking maakt iedereen eerst zijn schoenen schoon voordat we de bus instappen naar het hotel in Pleiku. Prachtig hotel, mooie kamers en heerlijk gegeten: worteltjessoep (vies he?), gegrillde kip met patat (!) beef met uien in een pittig sausje met nasi en banaantje toe.

Dag 10 - Zo 18 november 2007

Joegeee..... met foto's, prachtige nieuwe camera voor mijn verjaardag gehad van de Dik.. een superkleinesmalleknalrode Olympia, dus daar gaat 'ie...

We hebben vandaag 190 km voor de boeg. Het regent, getsie. Om 07.00 uur zitten we in de bus. Jaha, we maken vroege uurtjes iedere dag. We komen langs een SOS kinderdorp, ziet er behoorlijk luxe uit en Rene zegt dan ook dat hier 10 kinderen in luxe worden opgevangen, als ze het misschien minder luxe hadden gemaakt hadden er meer kinderen opgevangen kunnen worden. De kinderen die hier wonen hebben het beter dan sommigen in de stad zelf. Ojee, we gaan over een behoorlijk slechte weg met heel veel hobbels, kantoor houden (meeschrijven met wat Rene of Giang vertelt dus) achter in de bus wordt dan wat lastig… we gaan over ‘snelweg 1B’ waarbij voor mij die 1B staat voor 1 grote bobbel. Op een bepaald moment wordt het zo erg (Dik stoot onwijs hard zijn kop tegen de console), wordt besloten dat we gaan omrijden. Niet om Dik hoor, maar omdat de weg blijkbaar weer slechter is geworden na de laatste groep. We zien een begraafplaats die door de Vietnamezen de ‘Slapende stad’ wordt genoemd omdat het vanuit de verte op een kleine stad lijkt. En inderdaad, dat lijkt inderdaad zo met al die kleurige monumentjes er bovenop. Hoe hoger je trouwens op de begraafplaats ligt, hoe rijker je bent. Dat je het maar weet.

Even verderop zien we een prachtig beeld op een wereldbol langs de kant van de weg, dat is de Godin van de Barmhartigheid, ofwel de Godin van het Verkeer, om je te behoeden voor ongelukken. Verderop is het apeneiland, voorheen werd daar onderzoek gedaan, tegenwoordig is het een toeristische trekpleister. Ook worden hier in de buurt cultive parels verkocht, we zien stellingen/netten waar oesters in gekweekt worden, de kleuren van de parels worden beinvloedt door het soort voer wat ze krijgen. (Wist niet dat oesters mondjes hadden?). Ook zijn er veel garnalenkwekerijen. Na 1954 zijn die hier gesettled, na door de overheid gestimuleerd te worden hier een garnalenkwekerij te starten, bijv. door gratis netten te verschaffen en financieringsmogelijkheden voor aankoop van boten.

We zien ook een groot half rond bord waarop allerlei kleurtjes: van groen, blauw, geel, oranje naar rood en een pijl, dit is een brandwaarschuwingsbord. Hoe meer kans op brand hoe meer de pijl naar de rode kant wordt gezet.

Overal zien we witte rookwolken, die komen van de steenovens die hier en daar hier voorkomen. De klei komt van een eindje verderop en hier worden dus potten gebakken. Ook wijst Rene ons op een grote toren waarop SAT staat, voorheen stond hier SATCOM, en was het opleidingscentrum voor commando’s. Ook nu worden hier nog commando’s opgeleid. Links en rechts zien we suikerrietplantages en er wordt hier veel cassave verbouwd.

We gaan door de Phoenix pas, heel veel bochtenwerk. Er is hier veel gebombardeerd in de oorlog met de US. Deze weg waarop we nu rijden werd door de US gebruikt om de troepen in de Centrale Hooglanden te bevoorraden. We zien hier de effecten van Agent Orange, het ontbladeringsmiddel. Waarom dat werd ingezet: de Vietcong hield zich schuil in de dichtbeboste struiken langs de kanten van de weg. US dacht dus, die bosjes die moeten we kwijt zien te raken, dus hebben ze een Agent Orange, chemicalien, daarvoor. Er zijn nog hele stukken langs de kant van de weg die nog steeds kaal en verdord zijn. Soms branden de US soldaten de kanten ook plat, zodat men de voetstappen van de Vietcong op het as kon waarnemen. Ook hebben ze er olifantengras geplant op de plaats waar de bosjes waren. Dit gras heeft 2 voordelen: het groeit waanzinnig snel, en het is vlijmscherp, de VietCong kon hier dus niet doorheen komen. Naar schatting hebben 1 miljoen mensen in Vietnam last van hun gezondheid vanwege Agent Orange. Vietnam heeft daarvoor een claim bij de US government neergelegd en deze zaak verloren. Ze zijn nu bezig daarover in hoger beroep te gaan.

We gaan verder op de Phoenix pas en zien een bord welkom in de Daklak provincie. Het is behoorlijk bochtig, we zien een auto met pech vlak voor een bocht, maar he, geen nood, er zijn geen gevarendriehoeken, maar men legt gewoon een behoorlijk grote tak om de bocht, zodat naderend verkeer kan zien dat er aan de andere kant van de bocht blijkbaar iets stilstaat. Handig. Er is in dit gebied nog een bunker van de US, de Vietnamezen durven deze echter niet te openen omdat ze niet weten wat zich in die bunker bevindt, als er veel explosieven liggen of chemicalien, wat zeer waarschijnlijk is, dan zou de hele plaats in een keer van de kaart geveegd worden. Ook de Russen hebben deze bunker niet veilig kunnen openen.

Om 10.00 uur hebben we koffiestop, we gaan nu een andere route nemen. We rijden door een gebied waar zich 2000 ha koffieplantages bevinden, voornamelijk de Robuusta. Het is nu koffieoogsttijd. Men oogst de koffie door een zeil onder de boom te spannen en dan ritst men de koffiebonen eraf op het zeil, dan gaat het in kuilen met stro erover heen. Een volwassen struik is ongeveer 5 a 6 jaar oud en kan 10 kg. koffiebonen per jaar opleveren. Vorig jaar heeft Vietnam 30 miljoen balen koffie geexporteerd, daarmee zijn ze het 3e of 4e grootste koffieproducerende land ter wereld. Koffietelers worden ook wel gestimuleerd om cacao te verbouwen trouwens. Ook zijn er wat hennepkwekerijen, de vezels van de hennepplanten worden voornamelijk gebruikt voor het weven van doeken voor eigen kleding.

Rene vertelt iets voor het gemiddelde inkomen van de Vietnamees. Het landelijk gemiddelde ligt op 350 a 400 dollar per jaar! Dit is extreem laag en komt omdat in dit landelijk gemiddelde ook ouderen en werklozen zijn meegerekend. Vergelijken we het met de grote stad, zoals Ho Chi Minh City of Hanoi, daar verdient men gemiddeld 1.500 a 2.000 dollar per maand! Het bestedingspatroon is in HCMCity het hoogst. Alles wordt hier duurder, vergelijk: een kilo komkommer kostte nog niet zo lang geleden 5 a 6.000 Dong (ongeveer 0,25 eurocent), tegenwoordig betaalt men er ruim 15.000 Dong voor (0,75 eurocent) Prijsstijgingen van 25% zijn ook vrij normaal tegenwoordig. We stoppen voor een foto van de koffiebonen (zie de foto).

De picknick lunch gebruiken we in Buon Jun aan het Lakmeer, een schattig dorpje met huizen op palen, voor de huizen zie je soms nog de traditionele trappen die uit een boomstam zijn gemaakt. Er loopt van alles rond in het dorpje, heel veel jonge dieren ook: kleine kinderen, puppies, kleine zwijntjes, kippen met kuikens en tussendoor komt er dan nog eens olifant tussendoor wandelen... Komen ogen tekort (en brood en worst, want dat heb ik aan een mamahondje gevoerd die me daarna het hele dorp achtervolgde...)
De lunch was trouwens heerlijk, Rene, chauffeur Dong (zie foto) en Tuan (bijrijder) hebben feestelijk de tafels gedekt met heerlijk knapperig vers stokbrood, smeerkaas(!), pindakaas en jam, tonijn, eitje, lekker worstje (soort verpakt theeworstje) komkommer en tomaat.

Het Lakmeer ligt 52 km ten zuidoosten van Buong Ma Thuot en is het grootste meer in de Centrale Hooglanden. Keizer Bao Dai die oog had voor onroerend goed, liet hier in de jaren dertig van de 20e eeuw een zomerhuis bouwen. De meeste toeristen gaan naar het meer om te kanoen in een boomstam of een tocht op de olifant te maken die een heel stuk het water van het meer ingaan. (zie foto). We gaan na de lunch op de olifant. Dik en ik zijn op de eerste olifant al een stuk het water in, de rest staat nog op de vlonder cq. stapt op. Ineens horen we een grote PLONS (weer eens iets anders dan een bam...), en daar ligt Fred, een onzer, in het water. Het stuk beton langs de kade waar hij moest opstappen was losgeraakt en hij kon zijn evenwicht niet meer bewaren, bijna trok hij Wil nog mee. Gelukkig alleen een nat pak en een geschaafde enkel. Had het water lager gestaan had het slechter kunnen aflopen. Dik flikkert bijna van zijn olifant af van het lachen (maar pas nadat hij zag dat het goed ging hoor...), Fred had paspoorten, vliegtickets en geld bij zich, dat is dus allemaal kleddernat, maar gelukkig allemaal goed gedroogd en gered. De tocht was prachtig, met 8 olifanten (rest ging niet mee, er zaten er 2 op 1 olifant), eerst een stuk door het Lakmeer en toen over land terug), ik had wel onwijs pijn aan de bibs, soort zadelpijn zeg maar...

Om 15.45 uur zitten we weer in de bus richting Buon Ma Thuot. De US was bezig met strategische terugtrekking en dacht dat ze nog zeker 1,5 jaar de tijd zouden hebben om al hun artillerie etc. te kunnen opruimen en bunkers op te ruimen. Maar de Noord-Vietnamezen overrompelden het Zuid-Vietnamese leger en toen moest de US in no time al hun spullen weghalen. De Noord-Viets veroverden op 17 maart 1975 Buon Ma Thuot, op 19 maart Kontum, op 25-3 Danang en op 30 april 1975 Saigon. In het centrum is ter nagedachtenis aan deze strijd een cementen tank te zien.

We komen aan in het hotel waar net een bruiloft aan de hand is, dat wil je niet weten... een herrie van jewelste, manmanman, wat kunnen die kleine mensjes een partij gillen met z'n allen. Na een drukke dag lijkt het natuurlijk allemaal nog veel luider natuurlijk. Hotel is niet zo goed als de andere die we hebben gehad. Ze snappen het niet allemaal zeg maar, Rene is pislink en terecht, als blijkt dat er gewoon 3 kamers nog niet klaar zijn omdat andere gasten een dagje langer bleven... Rene had zelf ook geen kamer trouwens, toen ik maandagochtend om 06.15 uur beneden was (ontbijt was pas vanaf 06.30) liep hij al rond, dat kwam omdat ie dus doodleuk op de grond bij de receptie heeft geslapen! Over het diner gaan we het maar niet hebben, hele dikke geleiachtige soep, smaak was goed, maar die snotterbellen erin... enfin, verder op tijd naar bed gegaan.

Dag 9 - Za. 17 november 2007

(schiet mij maar lek, geen idee, maar zaterdag stond er ineens niet op... hierbij dus)

We vertrekken om 0800 uur - Rene heeft net nog slecht nieuws vertelt: Nham onze 1e chauffeur is 90 dagen zijn rijbewijs en papieren kwijt, dit omdat hij een weerwoord heeft gegeven. en lopen een stukje over de brug. Op de brug kijken we naar beneden en zien heel veel vis te drogen liggen. Dat ligt daar 3 dagen en gaat dan in opslag om verkocht te worden. Iemand graaft een diepe kuil en als we vragen waarom antwoord Giang dat hij op zoek is naar staal en ijzer om te verkopen. En even later zien we hem een groot brok ijzer uit het zand tillen. Die heft een goede dag. Op het water zien we kleine ronde bamboe bootjes, die worden gebruikt om de vis van de grote boten naar land te brengen of om de kalamaris vis op te jagen richting netten. Even later zitten we weer in de bus, de luchthaven van Nha Trang kon niet worden uitgebreid vanwege de kustlijn, de oude militaire luchthaven is daar nu voor in gebruik genomen. We komen bij het bootstation aan, want vandaag gaan we dagje varen. Rene gaat niet mee, die heeft van alles te regelen. Giang vertelt: vroeger waren de kreeftenvissers arme vissers, maar toen de kreeft in Europa een exclusieve vis werd liepen die kreeftenvissers hier dus mooi even binnen. We zien drijvende boten waar de netten in hangen en waarop hondjes lopen. Dit zijn de waakhondjes, als de vissers vissen of slapen liggen zij met een oor op de planken van de boot, ieder klein geluidje horen ze dus en dan slaan ze alarm. We zien ook kleine huisjes lijken het wel, aan de rotswanden. Hier wordt 2x per jaar met bamboe klimrekken die aan de rots worden bevestigd de vogelnestjes weggehaald. Door het speeksel van de vogeltjes aan deze nestjes schijnt dat een delicatesse te zijn. Op de boot gebruiken we de lunch, de jongens maken er een waar kleurrijk feestje van met veel vis en loempiaatjes die gewoon achter op het dek op een klein kooktoestelletje worden gebakken. Als ik ga kijken achter op het dek en vraag of ik kan helpen (met komkommer snijden of tomaten of wat dan ook), roepen ze in koor No No en vinden het blijkbaar zo aardig dat ik steeds wat lekkers in mijn handen geduwd krijg. Als we dan ook echt gaan eten zit ik eigenlijk al vol... Jos, een onzer, is helaas een soort onwel geworden, ze ging zwemmen en kwam lijkbleek weer aan boord. Gelukkig knapte ze al snel weer op, vooral toen we richting kust gingen natuurlijk. (Normaal bij zeeziekte). We varen na de lunch naar het zee-acquarium, wouw, ik heb nog nooit zulke grote vissen gezien. Het zijn snappers, ik schat dat ze 1,5 meter lang waren en 1,0 meter doorsnee, ongelooflijk. We zien ook nog haaien, zeepalingen/morenen wat enorme joekels zijn die door elkaar heen klieren en steenvissen (ik geloof nog steeds niet dat die bruine bonk steen met zijn oogie een knipoog gaf, was volgens mij echt gewoon een steen, maar een aantal om me heen wist zeker dat dat nou de steenvis was... zal wel). Om 14.45 uur zijn we terug, het is bloedheet en Dik heeft een knalrode kop (as usual, je wil niet weten hoe dat er uitziet zonder kleren, net een lucifer) en ik ben op mijn schouders een beetje verbrand. Doet niet zeer gelukkig. We komen aan bij het hotel en Car gaat even rusten terwijl Dik op zoek gaat naar een adapter voor onze camera. Rond 19.00 uur moeten we terug naar een fotozaak vlakbij het hotel die de hele middag onze batterijen in zijn adapter heeft staan. Het ding brandt lichtgroen, hetgeen wil zeggen dat de batterij is opgeladen, echter, in de camera zittend werkt het niet, het ding doet niets meer. Dik besluit op dat moment dat het mooi is geweest zo, tenslotte hebben we een prachtige weblog en dan geen foto's erop? Bovendien, die digitale die we nu hebben, daar vechten we altijd om wie m het eerst mee kan nemen ergens mee naar toe. En daarbij nog een grote bovendien: ben ik volgende week jarig en Dik had nog geen cadeautje voor me, dus... kortom, we kopen een nieuwe en het resultaat heb je inmiddels op de site kunnen zien. Zodra iets meer tijd zal ik de foto's die ik met de oude camera gemaakt had (de kaart met deze foto's hebben we overgezet op de nieuwe camera dus die zijn bewaard gebleven), op de site erbij zetten hier en daar. Verrassing in het hotel: we krijgen gebakken aardappeltjes -met mayo!-, sla en kipfilet, spaghetti met bolognese saus en koffie en fruit toe.

Tot morgen,

Dag 8 deel 2 - Vr 16 november 2007

Chamtorens...
We vervolgen onze weg naar Phan Rang, naar de Po Klong Garai Chamtorens. Het door India beinvloedde Champarijk lag langs de kust van Centraal-Vietnam. Het werd gesticht in de 7e eeuw en bloeide vele eeuwen, totdat de hoofdstad in 1471 door de Vietnamezen werd verwoest. De artistieke en archeologische nalatenschap van de Cham is nog altijd te bewonderen. In Phan Rang, Nha Trang, My Son en op andere plekken langs de kust staan hun zandstenen beeldhouwwerken en indrukwekkende stenen tempeltorens. Het nakomelingen zijn qua uiterlijk niet van de Vietnamezen te onderscheiden qua uiterlijk, maar velen van hen dragen typische hoofdtooien of islamitische attributen.
In de 9e en 10e eeuw begon het boeddhisme de Chamkunst te beinvloeden en later bekeerden velen zinh tot de islam. De Cham streden af en toe tegen de Chinezen die de hoofdstad van de Cham voor het eerst in 446 plunderden en er met tonnen goud van door gingen. De Javanen verwoestten de temple van Po Nagar in de buurt van het huidige Nha Trang in de 8e eeuw. Toch kwam de Chambeschaving tot bloei en het rijk werd ten noorden en zuiden van Centraal Vietnam uitgebreid. In de 10e eeuw waren de Cham en de Khmer na de China de grootste machten in de region. Toen het nieuwe onafhankelijke Vietnam volwassen werd oefenden de Cham een grote invloed uit op de ontwikkelde elite, vooral tussen de 11e en 15e eeuw. Uiteindelijk zou hun rijk, bestaande uit een losse conferatie van vorstendommen niet opgewassen zijn tegen de Vietnamezen. Zij verplaatsten hun hoofdstad Indrapura (huidige Dong Duong 60 km ten zuiden van Danang naar Vijaya. In 1306 gaven zij land bij het huidige Hue op voor de hand van een Vietnamese prinses maar ze beholden ook overwinningen op hun dreigende noorderburen. De vergelding was wreed. De Vietnamese keizer Le Thanh Tong maakte Vijaya met de grond gelijk, liet 40.000 Cham onthoofden en liet er nog eens 30.000 afvoeren. Dit betekende het einde van 1100 jaar hindoeistisch overwicht aan de oostkust van Z.O.-Azie. De volgende eeuwen hadden de Cham een formele autonomie maar aan de bouw van grote tempels was een einde gekomen. In 1653 hadden de Vietnamezen zich zo zuidelijk als Cam Ranh gevestigd en moisten de Cham het met slechts 2 provincies doen. In 1832 maakte keizer Minh Mang voorgoed een einde aan het laatste restje van het Champa-rijk. Zo, dit voor wat betreft de geschiedenis (bron National Geographic en Google).

Wij zijn hier vandaag in Phan Rang om de mooie Po Klong Garai Chamtorens uit eind 13e eeuw/begin 14e eeuw te bewonderen. Rene vertelt dat het een blijvend raadsel is hoe zij de bakstenen torens konden bouwen zonder gebruik te maken van metselspecie. Sommigen beweren dat de Cham een 30 meter hoge toren ter plekke hebben gebakken, anderen zeggen dat de bakstenen warden vastgezet met plantaardige hars en een specie van ofwel van verpulverde kalk en baksteen ofwel klei. We zien een borstbeeld van Keizer Po Klong Garai en boven de deur zien we een dansende Shiva met 6 armen en daarboven bevinden zich vier boogjes met krullen, kenmerkend voor 13e en 14e eeuwse bouwkunst van de Cham. Op alle hoeken van het dak staan kleinere zuilen met lotusknoppen. Er is in de oorlog met de US veel vernietigd van de torens. Onderaan de torens is een gebouwencomplex met een prachtige fotogalerij. We zien er o.a. een foto van een gigantische stoet mensen die de trappen naar de Cham torens beklimmen. Ik heb nagezocht wat dat inhoudt: elk jaar in oktober tijdens het populaire nieuwjaarsfestival Kate, draagt een stoet gelovigen de gewaden van Keizer Po Klong Garai naar het tempelcomplex.

Weer in de bus komen we langs een militaire begraafplaats met ervoor 2 grote ineen geslagen handen, lijkend op de Chamtorens.
De dag is nog niet om en het is echt bloedheet! Wat een verschil met Dalat waar we dus met vesten aan het diner verschenen.

We bezoeken de Long Son Pagode waar een grote witte Boeddha op een heuvel staat en over de stad uitkijkt. Het 24 meter hoge monument is in 1964 opgericht als protest tegen de onderdrukking van het boeddhisme door de Zuid-Vietnamese president Ngo Dinh Diem. Het achthoekige voetstuk waarop de Boeddha staat bevat de portretten van de acht monniken die zichzelf op 11 juni 1963 in brand staken, de afbeeldingen zijn omlijst door een halo van vlammen. Boeddhisten die in Ho Chi Minh City overlijden laten hun as in urnen bijzetten in de galerij in Nha Trang onder het witte Boeddhabeeld, dat trouwens naar het oosten is gericht, naar het ‘nieuwe leven’.
Binnen vinden we ook nog de slapende Boeddha.

Zo jullie zijn bij wat de Cham betreft. Op naar Nha Trang.

Dag 8 deel 1 - Vr. 16 november 2007

(Bijna bij, geduld lieve mensen, hoop werk - oja, het is nu zaterdagavond, zojuist nieuwe digitale camera gekocht, hoop nog wat foto's er op te kunnen plaatsen)...

Gisterenavond hebben we echt fantastisch gegeten buiten het hotel, lekker gekruid, smakelijk. Menu ligt in mijn koffer, sorry, typ ik er volgende keer nog bij.
Om 07.30 uur vertrekken we uit Dalat richting Nha Trang. Nog even wat info over Dalat, had je nog tegoed. Dalat wordt ook wel Klein Parijs genoemd in de Franse tijd. Het ligt op een 1500 meter hoog plateau. We hebben het dan ook hartstikke koud! Echt, het voelt als 10 graden, en dat is het volgens mij ook. En dat na de hitte van 35 graden zeker in HCM City. Met vesten aan verschijnen we aan het ontbijt... Rene vertelt dat we nu weer naar de kust afzakken en het dus weer warmer zal gaan worden. Dalat is de tegenhanger van HCM City, de stad heeft als bijnaam Stad van de Eeuwige Lente en dankt dat aan de frisse lucht, de met pijnbomen begroeide heuvels en milde (brrr) temperaturen. De stad heeft prachtige koloniale Franse villa's en kasteeltjes.
Onderweg zien we veel lege villa's staan (Dalat) dit zijn de huizen van de Vietnamezen die na de Franse tijd gevlucht zijn. De regering heeft nog maar onlangs besloten deze villa's niet terug te geven en een projectbureau uit Hanoi is nu in opdracht van de gemeente Dalat bezig de vaak verwilderde villa's te renoveren.
Onderweg stoppen we bij de Linh Phuoc Pagode, daar hebben ze van 12.000 bierflesjes (lege dus he) een 49 meter lange drank gemaakt met een doorsnee van 1,20 meter. Onder de kop een beeld van de Boeddha van de Toekomst. Totaal is hier 12 jaar aan gewerkt. Er naast zien we de reincarnatietoren, ook een
prachtig stuk bouwwerk, in de toren hangt een gigantische bronzen bel van 6.500 kg, we kunnen de bel niet zo goed zien helaas. Binnen vinden we nog de Boeddha met de 1000 handen en de 1000 ogen, een bodhisatva (verlichte die er voor gekozen heeft om de menselijke gedaante aan te houden om zo te mensheid te helpen - die 1000 ogen en handen helpen m daar natuurlijk een handje extra bij om een extra oogje in het zeil te houden, voel je m?)
Voor de poort zien we trouwens weer de boze Boeddha en de lachende Boeddha. Binnen in de pagode wordt het levensverhaal van Boeddha langs de wanden in prachtige schilderingen weergegeven. Overal zie je lotusbloemen afgebeeld, die staan voor reinheid en zuiverheid. Rondom de Boeddha met de 1000 ogen/handen onderscheiden we vier kleuren, die staan voor de 4 rassen in de wereld: negers, aziaten, indianen en blanken. Mooi om te zien allemaal. In de bus weer maken we nog een fotostop in de hooglanden voor de terrasvorming, net Indonesie, we mogen de bus uit en een lekker stuk wandelen om van het uitzicht te genieten. De bus zal dan over 20 minuutjes als een 'soort bezemwagen' achterop komen rijden en ons oppikken. Adrie en Carla lopen al snel als kopgroep lekker stevig potje door. Heerlijk, niksnie-slenteren, doorstappen. We hebben geen Tai Chi gedaan vanochtend, dus moeten toch even wat sportiefs doen.
Terug in de bus komen we langs een stuwmeer, aardig verhaaltje hoe dit ontstaan is. Er was lange tijd geen regen en droogte was funest voor de boeren. Een boer liet het niet op zich zitten en ging de bergen in om tot de goden te bidden dat er regen zou komen. De boerin bleef thuis op haar man wachten. En wachten, en wachten. Boertje kwam niet terug, boerin ging zoeken en vond boertje dood in de bergen. En toen is ze zo onwijs gaan huilen... dat (nee niet het meer ontstond, dat dacht ik eerst ook), de goden zoveel medelijden met haar kregen dat ze het even heel lang lekker hard hebben laten regenen en zo is dus het meer ontstaan. Dus als je een vijvertje in je tuin wilt, weet je wat je te doen staat.

Even serieus: in dit gebied worden nog 1.600 Amerikaanse soldaten vermist. Levend of dood. Er zijn er verdwenen, los lopen in de bossen, gedeserteerd zijn, of overleden. Een aantal is ook in het criminele circuit terecht gekomen, die houden zich natuurlijk schuil, kun je snappen. De US krijgt veel medewerking van Vietnam om deze mensen te zoeken. De US wil namelijk iedere US soldaat terug in eigen land begraven of weten waar ze zijn. Een jaar of vier geleden is een helicopter met US militairen samen met 2 officials van Vietnam nog verongelukt in dit gebied, omdat ze met de wieken te dicht langs een bergwand gingen.

Ook zien we onderweg 2 gigantische waterbuizen die helemaal van boven de vallei inzakken, de buizen komen uit het stuwmeer, het water dat er door heen gesluisd wordt is voor bevloeiing van het land en voor de electriciteits(kracht)centrale.

Rene vertelt over het onderwijs in Vietnam. Kinderen gaan 5 jaar naar de basisschool vanaf hun 6e jaar, daarna naar het vervolgonderwijs, 4 jaar en dan eventueel naar hoger onderweg 3 a 4 jaar. Basis en vervolg is verplicht, maar de Vietnamese regering knijpt wel een oogje dicht als er kinderen zijn die alleen de basisschool volgen omdat ze daarna hun ouders bijv. bij de oogst moeten gaan helpen. Ouders hoeven basisonderwijs en vervolgonderwijs niet te betalen, wel het lesmateriaal, wat op zo'n 400.000 Dong per jaar neerkomt (zo'n Euro 20 per jaar)
Kinderen die naar de universiteit willen moeten worden uitgeloot. In Dalat is een universiteit waar jaarlijks zo'n 20.000 studenten zich voor inschrijven, slechts 10% kan worden toegelaten.

Wetenswaardigheidje: onze reis zal zo'n 4.300 km bedragen met alle uitstapjes erbij. Als we in Hanoi aankomen, gaat de bus leeg terug (met Rene, die de juiste instelling heeft met 'samen uit/samen thuis' zij rijden dan in een keer terug over de snelwegen en dan is de afstand totaal 1.730 km. Om je een voorstelling te geven: wij zijn vorig jaar naar ons pleeggezin in Bosnie gereden vanuit Nederland en dat was 1.500 km.

De volgende info is giga scheef gekrabbel, je moet je voorstellen dat ik achterin de bus mee zitten schrijven terwijl deze over de nodige hobbels gaat en haarspeldbochten neemt, we rijden namelijk in een pas. Medereizigers hebben het al over 'ons kantoor op de achterbank', daar begint het wel op te lijken, hahaha.

Vietnam is een trots land, je moet niet vergeten dat zij drie grote mogendheden heeft weerstaan: China, Frankrijk en USA. Een inval van Mongolie is voorkomen door de Vietnamese generaal Tran Hung Dao. Ook een mooi vernuftig stukje verdedigingstechniek: Tran zag de boten van de Mongolen aankomen en dacht die gaan hier even niet aan land komen, want daar ga ik een stokje voor steken. Dat werden hele grote stokken, want Tran liet heel veel palen net onder het oppervlak van het water aan de kust in zee slaan. De schepen ging voor de kust voor anker I(en voor de bijl), want toen heb eb werd en het water zakte, kantelden de boten. Ha! Toen liet Tran voor de zekerheid ook nog wat mangrovebosjes langs de kustlijn in de fik steken en de Mongolen waren overwonnen.

Nog een leuk verhaaltje: onderweg zien we een grote rotspartij waar een gezicht in lijkt te bestaan, dit is het gezicht van Koning Hung.
En wie was dat dan wel? Hung was het 100ste kind van een fee en een draak. Zit zo: fee en draak gingen trouwen en kregen 100 kinderen. Maar ze raakten uitgekeken op elkaar en gingen scheiden: de draak ging met 50 van hun kinderen naar de kust en feelief met 49 kinderen naar het Nirvana, het kind dat overbleef was Koning Hung.
Nog even een losse flodder/krabbel tussendoor: Verdeling Noord en Zuid-Vietnam: de grens is op de 17e breedtegraad bepaald. Mensen hadden 6 maanden te tijd om te kiezen of ze in Zuid (voornamelijk katholiek) of in Noord (communistisch) wilden leven.

De rubberbomen (en trouwens ook cashewbomen, mmm lekker, maar nog geen cashew gezien, behalve in een klein zakje van 9000 Dong bij de minibar), zijn hier gekomen door Alexander Yersin. Yersin was een franse arts (die ook de veroorzaker van de pestbacterie ontdekte), hij nam de rubberzaadjes mee uit de botanische tuinen van Singapore en heeft deze in de Centrale Hooglanden in 1898 geplant.
Hedentendage is rubber exportartikel nummer 1 met 1,2 miljoen omzet. Vroeger werd het hout van deze bomen dat redelijk zacht is gebruikt voor o.a. grafkisten, tegenwoordig, met nodige nieuwe hedendaagse chemische technieken/processen wordt het hout ook voor de meubelindustrie gebruikt. De grootste afnemer van rubber is China. In Vietnam zelf gebruiken ze het hout voor matrassen, voor banden en in de medische industrie. De grond die we hier zien is rood, dit komt door een vulkaan uitbarsting van toen wij er nog niet waren, namelijk 250 miljoen jaar geleden. Deze rode grond is zeer vruchtbaar maar wordt ook gebruikt voor bijv. erfafscheidingen. Langs de kanten zien we veel dunne platen hout te drogen liggen, die een geen rubber, maar een andere zachte houtsoort die weer wordt gebruikt voor triplex/multiplex.

We stoppen bij de Chamtorens. Morgen hier meer over, het is nu 22.30 uur zaterdagavond. Morgenochtend moeten we om 06.00 uur ontbijten dus gegroet en welterusten.

Dag 7 - Do. 15 november

Jammer eigenlijk dat er geen foto's bij staan, dat verlevendigt de boel wel. Peter en Annie hebben een digitale camera, eens kijken of het lukt om morgen wat foto's hier en daar er bij te zetten...
Voor nu het verslag van donderdag 15 november, veel leesplezier...

Om 08.00 in de bus en stoppen eerst bij een oud station waar een hele oude stoomlocomotief staat. Het duurt 5 uur voordat ' ie 'op stoom is' wordt verteld, gaan wij dus niet meemaken. Ook staat er een kleine trein die nog 2x per dag als er toeristen zijn rijdt, nouja, 8 km. verderop naar Trai Mat.

Daarna rijden we een klein stukje verderop naar de Valley of Love... (De Liefdesvallei), prachtige tuin met heleboel attributen waar verliefde stelletjes mooie foto's kunnen laten maken. (Soort beroemde Avifauna huwelijksreportages zeg maar). Weinig verliefde stelletjes in onze groep? Echt wel! (Ook een stel uit onze groep maakt wat maffe foto's achter een hart, zien jullie vanzelf wel. Er zijn ook wat kleine gezellige souvenirwinkeltjes, we proeven daar gesuikerde aardbeien, gesuikerde moerbei.
We drinken er ook artisjokthee, wat goed is tegen reumatische aandoeningen. Ik koop er zelf wat armbandjes en Adrie/Reina en Eef en ikzelf kopen er ook nog een boeddhabeeldje met zo'n klepeltje eronder, schattig. Aan het begin van het park vinden we de zogenoemde cowboys, dit zijn de cowboys van Dalat, die je of met de motor of met het paard overal brengen waar je wilt.

Terug in de bus, naar de Botanische tuinen, hier hebben we wat vrije tijd. Er treedt een band op, best even leuke muziek, hip en ritmisch, ze bespelen een typisch Vietnamees instrument, Trung genaamd. De tuinen zijn prachtig, vraag me niet welke soort planten en bomen er allemaal staan. Wat we wel nog even meekrijgen is dat we naalden op de grond zien liggen van een naaldboom: wist je dat als er 3 naalden aan een knopje zitten dit alleen van naaldbomen kan zijn van boven de 1.000 meter? Daaronder hebben ze namelijk altijd alleen maar 2 naalden aan een knopje. Ik heb geprobeerd te ontdekken of het echt wel zo is, maar geloof me, alle gevallen naalden op de grond zijn er allemaal 3 aan 1 knop. Dik en Car vinden nog een waanzinnig mooie platte Boeddhakop in een van de ateliers die op het terrein staat en waar de houtbewerker zelf op de grond ervoor driftig hamertje tik met een stuk hout zit te doen. Zijn winkeljuffrouw die al heel snel in de gaten heeft waar we zo verrukt naar staan te staren, vraagt er 1 miljoen Dong voor, circa 60 dollar. Dat vinden we veel te duur, het is namelijk onbehandeld hout (wat we wel mooi vinden), maar voor prachtig houtsnijwerk, wel behandeld en ongeveer net zo groot wordt ook 60 dollar gevraagd. We gaan direct bolew tawar (afdingen voor de niet Indo's die dit lezen) en beginnen (na trouwens even ruggespraak met Rene gehouden te hebben) meteen maar met 50% minder. Ze lacht ons vierkant uit, we lopen langzaam weg, ze roept ons terug... zo werkt het he... maar niks hoor, ze blijft bij haar 1 miljoen. Nou, in geen miljoen jaar... dus lopen we weg.

We bezoeken het hoofdatelier van XQ met prachtige borduurkunst en krijgen er een rondleiding. Dalat staat namelijk bekend om het fijne borduurwerk met zijdedraad. Er wordt bijgehouden waar de doeken (bijna geschilderd) als ze verkocht zijn, naar toe gaan. De borduurkunst was een hobby van de vrouw van de laatste keizer van Vietnam (Bao Dai), haar naam was Nam Phuong. Zij is in 1963 overleden aan kanker.

We krijgen een rondleiding en uitleg over hoe het borduren precies werkt. Ongelooflijk om te zien, het borduurwerk lijkt wel geschilderd. Er zitten diverse meisjes aan te werken. De meisjes beginnen eerst met een opleiding om de hoofdlijnen te leren, daarna gaan ze naar een speciale opleiding die 5 jaar duurt. Iedere maand gaan ze naar het ziekenhuis om hun ogen en nek te laten controleren (kan me voorstellen) en als ze 45 jaar zijn moeten ze er mee stoppen, dan kunnen hun ogen dat blijkbaar niet meer aan. Maar, dan worden ze gewoon teacher.

Er zitten een paar kunstenaars die eerst met potlood een tekening opzetten op schaal, alleen dat al is een stukje verheven kunst. Daarna worden er gaatjes in alle lijnen van de tekening geprikt. Dan leggen ze de tekening met alle gaatjes op een zwarte plaat en gaan met verschillende kleuren krijt er over heen. Die plaat komt dan bij de meisjes op een glasplaat en die gaan het vullen met allerlei zijdedraad. Ik zag een meisje het gezicht van een baby doen met wel 4 a 5 verschillende nuances van beige om de schaduw weer te geven. Ik zag amper het verschil tussen 2 van die draadjes (als ik het draadje op zich al kon zien...) Een waar kunstwerk is een staande glasplaat met daartussen een prachtig stukje borduurkunst. Twee meisjes hebben tegelijkertijd hieraan gewerkt, een aan de ene kant, een aan de andere kant. Exact hetzelfde werk hebben ze gemaakt (2 ossen op de weg met de zee achter hun). Alleen... de ene heeft de dagkant gemaakt (blauwe lucht, zon, groen gras) en de ander de nachtkant (maan, donkere lucht). Ik ben heel erg onder de indruk. In een apart kamertje vinden we een portret van de founder, de stichter van het atelier: Mr. Le Cong Hanh (zijn echte naam in Vietnamees is Trab Quoc Khai). In een andere kamer zien we 3 afbeeldingen: in het midden het logo van XQ, dat op elk doek wat de deur uitgaat rechtsonderin staat. Het logo symboliseert; Return to Tradition en de stad Dalat voor. Aan de linkerkant hangt het portret van de kunstenaar die het logo heeft ontworpen: Nguoi Sang en aan de andere kant zijn vrouw die ook borduur-kunstenares is Chan Dung.

Wil je een kunstwerk kopen? Dat kan. Een dame demonstreert hoe dat gebeurt: het doek wordt klein opgevouwen in een kistje gedaan. Onderin ligt dan een papiertje met een instructie hoe je de lijst weer in elkaar kunt zetten. Want de lijst krijg je ook mee. Een grote lijst wordt gewoon in vieren gedeeld en bijelkaar gebonden. Fred en Ellen hebben een groot kunstwerk gekocht en het is keurig verpakt.

Er ligt een gastenboek waarin gasten hun commentaar, opmerkingen nog even kwijt kunnen. Toevallig heb ik mijn kalligrafeerpen bij me en zet er een aardig tekstje in namens de groep. Leuk is dat iedereen daarna zijn/haar handtekening eronder zet. De meisjes die er werken zijn onder de indruk en ik bied aan hun namen mooi te schrijven. Leuk! En ik koop er zelf ook nog iets, maar wat zeg ik niet, want dat is een verrassing voor iemand... (hihi)

Dan bezoeken we het zomerpaleis van de laatste keizer van Vietnam: Bao Dai. Bao Dai moest in 1925 als 13 jarig jongetje zijn vader, die overleed, opvolgen. Dit was in de tijd van de Franse overheersing. Van de Fransen kreeg hij een spoedcursus : 'Keizer zijn voor Dummy's' en in 1926 zat hij op de troon. In 1945 is hij afgetreden toen Ho Chi Minh de onafhankelijksverklaring uitsprak. Hij heeft toen nog een tijdje in een hoge positie als adviseur voor HCM gewerkt, maar koos uiteindelijk toch voor de Fransen. Daarom werd hij de marionet van de Fransen genoemd. Uiteindelijk vluchtte hij met vrouw en kinderen naar Frankrijk en op 1 augustus 1998 overleed hij in Frankrijk waar hij ook begraven ligt. In Vietnam hebben toen in het hele land gele vlaggen uitgehangen. Zijn oudste zoon Bao Long is dus geen opvolger geworden zoals altijd gedacht was en is nu bankdirecteur in Europa, reist heen en weer tussen Londen en Parijs. Door Vietnam wordt hij als verbannen beschouwd sinds het gezin na 1945 vluchtte naar Frankrijk.

Enfin, nu lopen we dus in het paleis rond. Verwacht geen gouden tronen en kronen hoor, het is eenvoudig en vind ik straalt ook klasse uit, vierkante kamers, vierkante robuuste meubels. We lopen door alle kamers waar gelukkig nog heel schatten bewaard zijn gebleven of terug gekomen zijn uit Frankrijk (of meegenomen zijn door delegaties die op bezoek kwamen). Door de werkkamer voor belangrijke gasten en de kamer voor de minder belangrijke gasten (staat een stoeltje minder zeg maar), en in een van de kamers hangt zelf een portret van zijn concubine (z'n vriendin dus, Bao Dai was een playboy die er heel veel vrouwen op na hield). Zou ik als keizerin toch ff mooi niet goed gevonden hebben...
Ook lopen we door de kamer waar recepties/diners werden gehouden, uniek in deze kamer is een bronzen buste van de keizer en een glasgravure die door studenten is gemaakt en als cadeau was aangeboden. De gravure is de kaart van Vietnam. Boven lopen we nog door de slaapvertrekken. De kleur geeft aan wie er slaapt: de goudgele kleur van gordijnen en beddensprei is bijv. van de troonopvolger Bao Long. In zijn kamer hangt een portret van hemzelf in militair uniform (militaire opleiding in Dalat en gelegerd geweest in Armenie). In de slaapkamer van de vrouw van de keizer vinden we de voorloper van het kluisje, een soort kastje in de muur waar al haar juwelen in zaten. Beneden lopen we nog even door de keuken waar ook een grill staat met een windmolen. De grill werd normaliter door de wind gedraaid, stond er geen wind dan mocht een bediende de windmolen bedienen. Naast de keuken is een aparte kamer met een grote kast vol met allerlei boeddhabeeldjes. In het midden staatn de Geluksboeddha (met het kindje), de Boeddha van de Voorspoed (met geld) en de Boeddha voor Lang Leven (met baard en staf).

Drukke dag vandaag, hoop te lezen voor jullie dus. We bezoeken ook Hang Nga Crazy House. Hang Nga is de dochter een minister president en studeerde architectuur in Rusland. Terug in Vietnam wilde zij haar droom/missie verwezenlijken: huizen ontwerpen waarbij de natuur dichter bij de mens komt en andersom. Het is moeilijk om uit te leggen hoe het er uit ziet, je moet de foto's zien. In eerste instantie wilde ze echte bomen door huizen laten groeien, maar de regering heeft daar toch een stokje voor gestoken. Nu heeft ze bomen gewoon nagemaakt. Ze gebruikt kippengaas gevuld met cement en kan dat in iedere vorm kneden tot het hard is. Er zijn zo'n 12 thema-kamers, planning is om er 20 te maken. We zien een adelaarskamer, thermietkamer, berenkamer, tijgerkamer, kangoeroekamer, kalebaskamer, bamboekamer, fazantkamer (2 etages). De kamers zijn vaak voor 4 personen en te huur per kamer van Dollar 29 tot Dollar 84 per kamer per nacht.

Morgen vertrekken we naar Nha Trang.

Welkom familie van mede reisgenoten...

lees mee met wat we met onze groep beleven, zien,
proeven, voelen en ervaren, laat gerust een reactie achter,
maar laat wel ff weten wie je bent en voor wie het is bedoeld...
wees gegroet, Carla

Dag 6 - Wo. 14 november

We vertrekken om 07.00 uur op weg naar Dalat, we gaan de hoogte in dus naar een wat koudere omgeving. Nou dat vinden wij even helemaal niet erg, wat was het warm in de stad. Om 09.00 hebben we een koffiestop en even later nog een waar we drijvende huizen op een meer zien en mensen in roeiboten die met hun voeten de peddels bedienen. Het is prachtig groen onderweg, de overheid is bezig met een herbebossingstraject om de stand weer terug te krijgen naar die van voor de oorlog, namelijk 5 milj. ha. bos. Tot 1995 werd er volop gejaagd in de bossen (de kruisbogen werden trouwens ook gebruikt om Amerikanen eventueel mee neer te halen...) maar Vietnam is toegetreden tot de landenorganisatie van beschermde diersoorten zoals cheetha's en tijgers. Verderop de route bevindt zich het National Park, waar nog wilde olifanten leven en tien neushoorns, tenminste, de opzichters hebben de pootafdrukken van deze dieren wel gezien, maar ze niet in het echt. Intussen heeft Giang, onze Vietnamese gids de microfoon gepakt en gaat ons wat Vietnamese woordjes leren:
- cam om (kam en krachtig uh), is dank je
- Kinh Chao (tjin ciao - tenminste zoiets...), is hallo, goedemorgen, goedenavond, kortom, een algemene begroeting dus.
- mot, hai, ba, boon, nam is 1,2,3,4 en 5
- mot, hai, ba.... YOOO! is dus gewoon Proost.

Gisterenavond nog even gelachen in het hotel. Ik deed een magic cardtruc met de hotelportiers: zij nemen een getal in gedachten onder 63 en schrijven dat op, ik mag dat niet zien natuurlijk. Dat laat ik ze 6 kaarten met cijfers zien met de vraag of hun nummer daarop staat, en direct daarop kan ik zeggen welk nummer zij hebben opgeschreven. Hilariteit alom, iedereen werd er bij gehaald van personeel, en na nog 4x - want hij geloofde het gewoon niet - heb ik m maar de truc verteld. Natuurlijk gaat het met het nodige theater gepaard met: don't smile, this is serious, I can read your mind, etc.etc. Prachtig vinden ze het. En ze weten zeker hoe het werkt....

Langs de kant zien we veel rieten manden staan. Deze worden tegen betaling meegegeven aan vrachtwagens, zij leveren de manden af bij groothandelaren in Dalat, die vullen de manden met divers koolsoorten, zoals broccoli en de gevulde manden gaan weer terug naar diverse afnemers/winkels.

We rijden nu door de Baoloc pas en gaan de hoogte in. Ik merk het al, mijn oren slaan af en toe dicht. 10 km lang aan weerszijden tropisch regenwoud en op de hellingen zien we koffie- en theestruiken. Robuusta en Arabica koffie wordt er geteeld en... Fox Shit. Jawel. En het is ook nog eens een van de meest exclusieve koffiesoorten in Vietnam. Zal het ff uitleggen: vosje eet bonen van struiken, vosje moet poepje doen, vosje kan bonen niet verteren. Mensen rapen de drollen op (waarschijnlijk met poeplahoepla zakjes, ken je ze?) en gaan de drolletjes drogen. De bonen worden eruit gevist en daarvan wordt dan koffie gemaakt. Een heerlijke sterke koffie voorzien van zomaar gratis uit de natuur verkregen aroma...

We hebben weer heerlijk geluncht, even proberen of ik het me kan herinneren: waterspinaziesoep, witte rijst, gefrituurde kalamaris, soort tjaptjoy met garnalen, gekookte varkensvleesstukjes in een kokossaus met gekookt ei, stukje gefrituurde vis, gegrilde beefstukjes met ui en vers fruit toe. Denk niet dat we heel veel dikker worden hier, want het eten is niet echt vet en bovendien eten we heel regelmatig en bewegen ook wel.

We komen met de bus langs een unieke plek: een katholieke-, een protestantse kerk en een Boeddhistische pagode met een giga Boeddha ervoor, staan naast elkaar op hetzelfde terrein. Mooi toch?
Even verderop stoppen voor een foto, de zon schijnt weer (ja, het regende even, zelfs even een stortbui) en we zien de theepluksters.

Overal langs de kant zien we gele bloemenstruiken, een soort zonnebloempjes. men zegt hier: als deze bloemen bloeien is het droogteseizoen, zijn de uitgebloeid dan begint de natte tijd. We komen langs een van de twee grootste stuwmeren in Vietnam en maken een fotostop.

In Vietnam leven 54 etnische minderheden, een daarvan is de K'ho. We zijn op weg naar een dorp van de K'ho waar de 'haan met de 9 sporen' staat. Haan, haan? Ja een haan, hier komt het verhaal: Bij de K'ho is het gewoonte dat een meisje een jongen ten huwelijk vraagt, de ouders van die jongen vragen dan een bruidschat aan het meisje. Er was toen eens een meisje dat dolverliefd was op een jongen, maar de ouders van die jongen zagen haar niet zo zitten. Dus vroegen ze een onmogelijke bruidsschat: een haan met 9 sporen (die dus niet bestaat, maar he, ik weet niet eens hoeveel sporen hij wel behoort te hebben...) Het meisje, stapelverliefd, trok de wildernis in om die haan voor haar schoonouders te scoren. Nergens te vinden dus. Het meisje valt uiteindelijk uitgeput dood neer. (Lekker sprookje he?) Haar dorpsgenoten waren hier bijzonder pissig over en toen Hanoi iets terug wilde doen voor dit dorp vanwege de Vietcong strijders die hier leven, riep het hele dorp dat ze ter ere van het meisje een standbeeld van een haan met 9 sporten wilde. Zo gezegd. zo gedaan, en daar staan we nu met zijn allen naar de koekeloeren. Wel grappig, al die anekdotes en verhalen achter sommige dingen.

In dit gebied, trouwens in heel Vietnam, ontstaat een steeds grotere kloof tussen rijk en arm. Dat komt omdat de inkomsten niet stijgen, maar de kosten wel door bijv. stijgende olieprijzen waardoor transport en openbaar vervoer steeds duurder wordt.

Buitenlandse bedrijven ondernemen/investeren graag in Vietnam, dat komt omdat ze in dit land mogen produceren tegen kostprijs en daarna exporteren naar eigen land en daar de winst mogen nemen. Vietnam wil daarom zo veel mogelijk arbeidsplaatsen ter beschikking stellen. Trouwens, wist je dat Holland (Halan, spreek uit Haaaaalan), op de 17e plaats staat van landen die investeren/ondernemen in Vietnam?

We zijn in het resort in Dalat aangekomen, wat een verademing, een prachtig park met losse gebouwen waar we allemaal in zijn ondergracht. We hebben een ballroom van een kamer voorzien van alle luxe. We eten in het hotel deze 1e avond en gaan moe maar voldaan te bed. Tot morgen, dan vertel ik wat meer over Dalat.

Dag 5 - Di. 13 november

Vandaag gaan we een tocht van ruim 65 km maken anar de Cu Chi tunnels van de VietCong strijders (hierna VC). Het is 07.00uur en lekker zoning. We hebben een andere bus omdat de bus van Nham nog steeds niet is vrijgegeven. We zitten midden in de ochtendspits – Delhi is er niets bij. In Ho Chi Minh City zijn ruim 2 miljoen motoren geregistreerd. En er zullen er wel meer bij gaan komen, want sinds eind 2006 is Vietnam toegetreden tot de Wereldhandelsorganistie en daardoor zullen de belastingen drastisch omlaag moeten, op bijv. motoren.
‘s Ochtends zien we veel mensen langs de straat bij stalletjes eten, dat is een bepaalde status, om met vrienden bij zo’n straatstalletje te ontbijten of te lunchen. Ze eten dan noedelsoep en kleefrijst, maar ook stokbrood en (behoorlijk sterke) koffie wordt genuttigd, een overblijfsel uit de Franse tijd. Avondeten doen ze niet zoals in Nederland met het hele gezin om 18.00 uur aan tafel. Eerst eten de grootouders, die gaan toch vaak eerder naar bed, daarna wie er binnen komt vallen. Kom je als laatste binnen heb je geluk als er nog wat vlees of groente is. Er ligt heel veel vuil op straat. Men is gewend alles op straat te gooien, het wordt wel opgeruimd: 4x per dag komen schoonmakers de straat schoonvegen, tegen de tijd dat een straatveger wordt verwacht zetten ze ‘ hun vuil buiten’ zeg maar. Ook zien we langs de straat mensen de zakken met vuil weer gezellig open maken, ieder propje wordt ontvouwd, alles wordt nagekeken en op hoopjes gelegd: stukjes krant bij stukjes krant, houtjes bij houtjes, vruchtenpitten bij vruchtenpitten, etc.etc. Alles kan worden hergebruikt. De Vietnamezen zijn, zoals al eens gezegd, bijzonder vindingrijk in. Daar kunnen wij als Europeanen nog heel veel van leren, als we onze planeet net zo willen achterlaten als we m aantroffen, zouden we bij de Vietnamezen zo in de leer kunnen. We zien ook veel stadsbussen. Een ritje met de stadsbus kost 3.000 Dong. De overheid is bezig nieuwe bussen aan te schaffen en daarmee het motorgebruik weer terug te dringen. Men koopt het liefst huizen dicht tegen de weg aan, voor het voeren van handel vanuit het huis een perfecte plek natuurlijk direct aan de straat, echter de grondprijzen langs de straat zijn natuurlijk veel duurder, daarom worden de huizen direct na een paar meter de hoogte in gebouwd. Men betaalt namelijk de vierkante meters waarop het huis staat, en niet de hoogte waarin het gebouwd is. Slim.

Een bericht uit Hue in verband met de overstroming daar, het water staat 1 meter hoog, maar tegen de tijd dat wij er zijn is het hoogstwaarschijnlijk al weg. Rene vertelt trouwens dat voor wie wil we een Hue een hele goede opticien kunnen bezoeken, die dure brillen helemaal op maat maakt.

We komen aan bij de Cu Chi tunnels en eerst zien we een oude zwart/wit documentaire die de kant van de VC toont. Er is een doorsnede van de tunnels te zien in het filmzaaltje, er zijn drie niveaus, de bovenste zijn de kamers, de zogenoemde schuilkelders en de bovenste niveaus worden ook gebruikt als keukens, de onderste laag zijn de kruipruimtes. De tunnels zijn uit klei gegraven. De tunnels zijn trouwens ooit ontstaan doordat onder de huizen schuilkelders werden gegraven. Waarschijnlijk, kan ik me zo voorstellen, wilden ze ook wel eens bij de buren op bezoek en groeven ze gewoon ff een gangetje naar elkaar... maar dat verzin ik dus ter plekke.Uiteindelijk zijn de Cu Chi tunnels gebruikt om infiltranten van Noord Vietnam door te sluizen naar Saigon. We zijn hier in Cu Chi in een van de hoofdkwartieren. De Amerikanen hadden totaal geen weet van deze ondergrondse activiteiten en hebben zelfs hun eigen kampen soms bovenop de tunnels gezet. Dit gebied was voorheen een prachtig gebied, waar mensen graag gingen picknicken, veel groen, tropisch regenwoud en fruit- en rubberplantages waar vrede en harmonie hand in hand met elkaar gingen. De Amerikanen hebben er een slagveld van gemaakt, vrouwen en kinderen werden net zo makkelijk aangevallen, boeddhabeelden werden vernietigd, maar de bevolking van Vietnam heeft zich lang staande gehouden, ook weer door hunvindingrijkheid. De VC strijders waren jonge mensen, schoolkinderen soms die met intelligentie, inzicht en slimme verdedigingstechnieken de goed getrainde US soldaten opspoorden en aanvielen. Alleen de tunnels op zich kan men al een indrukwekkend staaltje noemen.

Boven de grond was het doods, maar onder de grond was het des te levendiger. Overal bovengronds bevonden zich boobytraps, we hebben er een aantal gezien: kuilen met bamboesperen erin, waarbij de kuilen met groene takken onzichtbaren waren, je kunt je wel voorstellen wat er gebeurde als je daarin viel. En om iemand definitief doodziek te maken werden bij andere boobytraps die bijvoorbeeld je been of arm kon afrukken, menselijke uitwerpselen op de punten gesmeerd, in combinatie met een wond zorgde dit voor een zeer dodelijke infectie. De valkuilen en boobytraps waren de nachtmerrie van de US soldaten.
De tunnels waren heel nauw, de VC paste daar prima in. Oorspronkelijk waren de tunnels max. 1.10 hoog en 0,60 cm breed. Ze zijn nu iets breder gemaakt naar 0,80 meter. Een paar van onze groep zijn 15 meter door de tunnels gekropen. Ook ik ben tot het 2e niveau gekomen, was best heftig! Benauwd. Maar ik wilde het per se meemaken, hier heb ik zoveel over gelezen en zoveel respect voor dit land en de mensen hier die al zoveel te verduren hebben gehad, en dan zou ik die 15 meter niet even willen ervaren.... dus wel!
Henk kroop voor mij, ik ben wel zo wijs geweest te vragen of ie even niet uit zijn broek wilde hoesten...

Als je alle tunnels direct achter elkaar zou leggen, zou dit een lengte van 250 km betekenen. De tunnels starten in het grensgebied van Cambodja tot aan Saigon. Het eerste niveau bevond zich 3 tot 5 meter onder grond, het tweede 6 tot 8 meter en de 3e 10-12 meter en soms zelfs 20 meter diep. In de bovenste lagen zijn luchtkanalen gemaakt. Vernuftig en bijzonder slim mag het rookafvoerkanaal van de keukens worden genoemd: de rook van het kooktoestel moest naar buiten worden afgevoerd, maar dan zouden de US militairen de rook van onder de grond vandaan zien komen en zou hun plaats verraden worden. Dus werden er diverse niveaus van kanalen verzonnen, de rook van de keuken ging van kanaal 1 naar kanaal 2 naar kanaal 3 en veel verder tot de uiteindelijk overgebleven beetje rook bij kanaal 10 bijvoorbeeld naar boven kwam. De US, die vermoedden dat er ondergrondse activiteiten waren, gooiden dan bijv. granaten op zo;n rookhoopje en dachten daarmee een doel te hebben vernietigd. Niets was minder waar, want onder kanaal 10 bevonden zich helemaal niets. Er waren ook luchtkanalen nodig om te kunnen blijven ademhalen. Men bouwde neptermietheuvels boven de grond, onderin zat dan een smalle lange gleuf die voor de luchttoevoer zorgde. ’s Nachts werden de plafonds wat afgegraven om de lucht dragelijker te maken. De tunnels werden 24 uur per dag bemand en onderling waren verschillende secties af te sluiten om andere secties te beschermen, en mocht er al een Amerikaan de tunnels in gevolgd zijn dan wist hij niet dat er hier en daar ook boobytraps lagen. Er waren ook diverse ontsnappingsmogelijkheden, zo kon een VC strijder bijv. op bepaalde punten in de Saigon rivier vluchten. Na de oorlog is er 3 kg. Granaatscherven per km2 gevonden. Terwijl we hier door het bos lopen zien we zelfs op de grond nog granaatscherven opgenomen in de harde grond.

Er werden ook operaties aan gewonde VC strijders uitgevoerd onder grond, sterker nog: er heeft een spectaculaire operatie plaatsgevonden waarbij een bloedader werd ‘gerepareerd’ met een stukje ventiel. Dit heeft in de medische wereld nog voor nodige doorbraken gezorgd. Ook is een compleet artilleriegeschut onder de grond gevonden, die boven de grond uit elkaar werden gehaald om in de tunnels te krijgen en onder de grond weer in elkaar gezet.
Nog een slimmigheidje: de US gebruikte speurhonden om de VC strijders op te sporen. Ha, dacht het niet he... de VC sloop het US kamp, pikte hun shampoo en zeep, wasten zich daar zelf mee.... dahaaag, speurhond, ga maar ergens anders je pootje optillen... Aan Amerikaanse informatie kwamen de VC strijders om een even eenvoudige als doeltreffende manier, gewoon via hun kappers die in de US kampen de Amerikaanse soldaten knipten (en schoren). De niet-wetende domme spleetoog uithangend vingen ze ieder woord op en brachten die info direct naar hun VC strijders in de tunnels.

In het bos staat nog een originele M41 tank waar 3 soldaten in zaten, deze tank is door de VC tot stilstand gebracht in 1970. Er waren in die tijd ook M48 tanks, die waren wat groter. Een tank tot stilstand brengen deden ze als volgt: in de bosjes wachten tot er een tank voorbijkwam, dan vlak ervoor rennen en een granaat een klein stukje verderop ingraven, terug rennen naar de bosjes en wachten tot de granaat ontplofte. Soms ontplofte een granaat niet, dan werd de granaat weer uitgegraven, renden ze weer voor de tank uit, weer ingraven en weer wachten.

Na de oorlog was er veel armoede onder de bevolking, maar ook nu lieten ze zich niet kisten. Ze oefenden zich in het maken van rijstpapier en het werd een specialiteit van deze streek. We zien een meisje dat demonstreert hoe het rijstpapier werd gemaakt. Eerst worden het gekookt, dan op bamboeflonders te drogen gelegd, dat kon soms maanden duren. Deze streek en vele mensen zijn er rijk van geworden.

Ook zien we nog een demonstratie van het maken van de zogenoemde Ho Chi Minh sandaal. Omdat de VC op blote voeten liep en dus kans op infecties, werden speciale sandalen voor hen gemaakt: van Michelin banden werden sandalen gesneden.
Ik had hier wel een dag willen rondlopen, om na de rondleiding en uitleg ook nog gewoon in stilte te beleven, te ervaren wat er toen allemaal niet is gebeurd hier. Cu Chi zit in mijn hart.

Daarna bzoeken we in Tay Ninh de hoofdtempel van de Cao Dai. Onze chauffeur Dung rijdt lekker door zodat we de dienst van 12.00 uur kunnen meemaken. Indrukwekkend om te zien: Caodisme zijn drie geloven bij elkaar: Taoisme (monniken zijn in het blauw), Confucionisme (monniken in rood) en Boeddhisme (monniken in geel). De gezongen dienst duurt drie kwartier. Er zijn vier diensten per dag, die hoeft men niet alle 4 te bezoeken, maar tenminste 1 familielid moet wel aanwezig zijn. Dus opa gaat ’s morgens, oma ’s middags en de rest einde dag en ’s avonds.

Na een lekkere lunch onderweg gaan we terug naar HCM City. Onderweg zien we heel veel witte eenden op de rijstplantages. We stoppen voor een foto: deze eenden worden hier nadat de rijst is geoogst neergezet, zij eten dan de laatste rijstkorrels weg en alle restjes zodat de velden weer zuiver en schoon zijn om te worden hergebruikt.

We komen ook langs de weg in Trang Bang waar de beroemde foto van het Napalmmeisje is gemaakt, Kim Phuoc gemaakt door Nic Ut. Wat gebeurde er nou eigenlijk toen: de VS dacht dat er op een bepaalde begraafplaats in Trang Bang VC activiteiten plaatsvonden. En wilden deze bombarderen. Op dat moment kwamen er kinderen uit de naastgeleden CaoDai tempel, waaronder Kim en zij werden vol geraakt. Haar kleren waren van haar lijf gebrand. Kim trouwde en vloog naar Moskou, met een tussenstop in Toronto/Canada, waar zij en haar zijn uitgestapt en zijn gebleven. Inmiddels is ze ambassadrice van UNESCO.

Dag 4 - Ma. 12 november

Om 04.15 uur opgestaan, jawel! Want Adrie blijkt ook jarenlang Tai Chi gedaan te hebben dus Car en Adrie gaan naar het park aan de overkant van de straat. Er was ons gezegd dat hier 's ochtends Tai Chi werd gedaan door groepen mensen. Nou, ik de wekker gezet, dacht die Adrie zit er vast niet, maar ja, ik moest wel gaan kijken natuurlijk. In de lift nam ik me al voor om tot 05.00 uur te wachten, kwam ie niet, dan weer naar bed. Maar... surprise surprise, hij zat er al. Wij naar het park, pikkedonker. Hier en daar stonden inderdaad mensen heftig te gymen, met armen en benen te zwaaien etc.etc. Het was 04.45 uur, dus we dachten, misschien begint het om 05.00 uur. We gingen op een bankje zitten, zien we ineens een hele vette rat onder een ander bankje vandaan rennen. We schrokken ons gek en sprongen tegelijkertijd op van onze eigen bank, daar zou er toch ook wel een onder kunnen zitten. Het werd 05.05 en wel wat meer actie van nog meer mensen in het park, maar niksnieTaiChi... toen zijn Adrie en ik zelf maar aan de gang gegaan. Adrie doet ook YinYan Kempo en ik de 24 uur vorm doen en nog wat Baqua. Zo'n drie kwartier bezig geweest, terug naar hotel, koppie thee en wachten op de rest van de meute. Om 07.00 uur heb ik Dik en Adrie Reina wakker gemaakt.

Om 09.00 uur in de bus voor een stadstour. We zijn in het 5e district: Cholon. We zien iedereen met gezichtsdoekjes, soms zie je alleen nog een spleetje met hun ogen... en sommige dames ook met lange handschoenen (niet voor de high tea dus!), Rene legt uit dat de doekjes voor smog zijn en voor de meeste dames om nog een reden, namelijk dat ze een lichte teint willen houden. Want dat staat voor schoonheid. Ook de handschoenen zijn daarvoor bedoeld, stel je voor dat je bruine 'armpen' krijgt. Rene vertelt heel veel tijdens de stadstour. HCM City telt officieel 5,4 miljoen inwoners en onofficieel 8,2 miljoen, dat komt met name door bijv. familieleden die van het platteland komen en ongeregistreerd bij familie in de stad gaan wonen.

We stoppen in de Chinese wijk bij een groot gebouw, de Chinese markt, dit gebouw is door een rijke Chinees aan de stad geschonken. Het is trouwens een grote verkeerschaos, Rene vertelt dat er gemiddels 13.000 doden per jaar in het verkeer vallen, met name onder de motorrijders. Het is een groothandel dus we worden niet lastig gevallen met Madam, T-shirt?/Mister Come in and see please?. Tot en met 1939 was China de overheerser in Vietnam, vandaar dat er een behoorlijke Chinese groep in Vietnam vertegenwoordigd is.

Na de markt gaan we naar de Thien Hau Pagode, heel bijzonder, met heel veel kleine keramiekbeeldjes. Binnen hangt een groot schilderij van een godin met haar wachters. Zij hielden de schepen op zee in de gaten en in geval van schipbreuk kwam deze godin in actie met haar wachters om de drenkelingen te redden. Ook hangt er de officiele originele Franse verklaring uit 1860. (Vietnam heeft ook een tijd onder het juk van de Fransen geleefd). In deze verklaring staat dat 'deze pagode beschermd dient te worden'. Verschillende toeristische organisaties hebben deze tempel inmiddels tot beschermd monument uitgeroepen. In de tempel ruikt het heerlijk naar wierook. Er hangen van die gigantische wierookspiralen, die 2 tot 4 weken nodig hebben om op te branden. Aan de spiraal hangen briefjes met gelukswensen.

Het is heel druk op straat, we vragen ons af waarom, Rene vertelt dat de mensen drie keer dag inkopen doen, ze hebben namelijk geen koel- of vrieskisten thuis staan en moeten dus voor zowel ontbijt, lucht en avondeten steeds vers gaan halen. Weer in de bus vertelt Rene dat je soms nepgeld op straat ziet liggen. Onder geen beding mag je dat oppakken. Dat geld staat namelijk symbool voor het geld van een overledene. Men gelooft dat door dit geld weg te gooien je het ongeluk (van de dode) van je af kunt gooien.
En dan gebeurt het: BAM!!! We knallen met de bus ergens bovenop. We hebben het net over ongeluk en geld oprapen en wij knallen met de bus op een geldwagen met daarin 2 politiemensen. Foute boel! Het is absoluut niet de schuld van onze chauffeur Nham. Een klein busje probeerde langs de bus te komen, maar er reed ook een scooter, die moest uitwijken kwam bijna onder bus, bus moest remmen en kwam op de geldauto terecht. De jongen op de scooter viel en heeft wat schaafwonden voor zover we kunnen zien. Lang verhaal kort te maken: we hebben van 11.20 uur toen het gebeurde tot 12.45 uur daar moeten blijven staan. Allerlei politie erbij, iedereen bemoeide zich ermee. De schade moet worden vastgesteld, getuigen moeten worden gehoord en er moet en daar gaat het natuurlijk allemaal om, worden vastgesteld wie er voor de schade gaat op draaien. Een paar dagen later horen we dat het een heel gemeen spelletje is geworden. Uiteindelijke conclusie: onze chauffeur was fout, want de 2 politieagenten treffen natuurlijk geen blaam. De totale schade is 10 miljoen Dong (ongeveer 500 Euro), de busmaatschappij, de baas van Nham, betaalt een deel, de man van het busje betaalt een deel en ook Nham moet zelf uit eigen zak maar liefst 4 miljoen betalen. Natuurlijk halen we in de bus het nodige voor hem op, bijna 2/3. We gaan nu eerst terug naar het hotel voor de lunch en daarna nog voor het middagprogramma op pad: naar het PTT gebouw! Prachtig mooi oud gebouw en natuurlijk een mooie foto van het standbeeld van Ome Ho. Daarna hebben we op het dakterras van het Ritz hotel een cappucino gedronken en zijn we lopend terug gegaan naar het hotel, nog langs de Binh Tay markt gegaan, ook een gigantische drukte, waanzinnig om mee te maken, van verse vis tot ontzettend veel T-shirts, tassen, noem maar op.

Op de terugweg door het park heeft Dik zijn schoenen laten poetsen voor 40.000 Dong (2 euri) en hebben we met een deel van de groep dus ruim een uur op de kruising naar de avondspits staan kijken. Er zijn verkeersvrijwilligers die daar in hun uppie gewoon de hele mikmak regelen. Geweldig. Adrie en Car hebben nog even in het park een Tai Chi demo gegeven.'s Avonds zijn we buiten het hotel gaan eten, op een lokatie langs de rivier. Met een live bandje dat wederom van die sambalbij muziek speelde... Car werd even helemaaaal gestoord er van. Merkte dat ze de stilte van eigen huis even miste. Wat een drukte, wat een herrie, in de stad, in het hotel, op het terras. Dus heel even in d'r uppie de benen gestrekt. Domper van de avond werd toen Rene vertelde dat onze bus tot donderdag tenminste wordt vastgehouden door de politie alsmede alle papieren van onze chauffeur. Dat houdt in dat we alle spullen uit de bus moeten halen en morgen in een andere bus stappen met nieuwe chauffeur Dung en bijrijder Tuan. We balen er allemaal van... we hebben niet eens afscheid kunnen nemen van Nham en Tuyen (zijn bijrijder).

Over onze reisgenoten

We hebben een leuke groep, tuurlijk moet je eerst even aftasten en sowieso eerst landen waar je bent. We zijn met 26 mensen, oudste is Joop met 80 jaar en de jongste is Car dus. Er zijn 14 mannen en 12 vrouwen. Onze reisleider heeft Rene de Ruig. Onze chauffeur heeft Dung en zijn bijrijder heet Tuan. In het begin van de reis hadden we een andere chauffeur en bijrijder, dat is een triest verhaal, zie dag 4 maandag 12 nov. Dan hebben we ook nog een Engels sprekende Vietnamese gids: Giang. Dik en Car zitten helemaaaal achterin de hele achterbank te bezetten. Paar keer een paar goede hobbels gehad, we vlogen echt van onze stoelen. We gaan leuk om met een stel uit Sliedrecht (Adrie en Reina) en hun reisgenoot Eef uit Arnhem. Hebben de grootste lol. Maar ook de anderen uit de groep kunnen we het goed vinden. Met Sjoerd gezellige gesprekken, met Gerrit en Marrie soms wat diepzinnig, ach, met iedereen gewoon gezellig.

Gelukkig, het is altijd toch spannend. De meesten weten nu wel dat ik een reisverslag aan het maken ben, schrijf me helemaal kleurenblind, in de bus, op de boot, in de tempels, overal. En iedereen vraagt natuurlijk of ze deze weblog kunnen krijgen zodat ze het kunnen kopieren. Ja, die is lekker. Tuurlijk kan dat, maar daar heb ik wel wat op bedacht. Over een paar dagen komen we namelijk bij het weeshuis, waar we de baby- en kinderkleertjes voor mee hebben genomen. Ik heb het met Rene erover gehad en hij vond het een heel goed idee. Ik heb m wel gevraagd of hij het dan wil aankondigen:
Iedereen mag het reisverslag downloaden, maar... niet voor niets. Er moet een donatie tegenover staan en die donatie gaat dan naar het weeshuis. Vet plan, toch?

Dag 3 - Zo 11 november

Beetje vreemd nog, het lijkt zaterdag, maar het is al zondag. Gewoon nachtje overgeslagen. Heerlijk geslapen trouwens en nog beetje gammel. Beiden compleet bewusteloos. Na het ontbijt maken we kennis met Giang, onze Engels sprekende Vietnamese gids. Het is hier in de zomerperiode ruim 40 graden. Nu is het circa 30 graden, en het miezert een beetje… warme druppeltjes. We gaan varen op de Mekong. De Mekong heeft 9 vertakkingen en komt uit China, dan langs Birma, Laos, Thailand, en Cambodja Vietnam binnen voordat ‘ ie de Zuid-Chinese zee instroomt. De Mekong is 4.500 km lang en is een van de tien grootste rivieren van de Wereld. In Vietnam noemen ze de Mekong ook wel Cuu Long, ofwel 9 drakenrivier, waarbij de 9 voor de vertakkingen staat. Er wonen zo’n 20 miljoen mensen in de Mekong Delta. (In totaal wonen er 84 miljoen mensen in Vietnam.) In de verte zien we de contouren van een te bouwen brug verrijzen, die gaat een van de langste bruggen ter wereld worden, met een overspanning van 2,8 km. De ingenieurs van Vietnam misten de nodige kennis om deze brug te bouwen, ze hebben daarbij nu de hulp van Ruland, Japan en Europa die met kennis (ingenieurs) of geld het project financieren/ondersteunen. De bouw is in 2002 begonnen, planning was om de brug half april 2008 op te leveren, dit gaat eind 2008 worden. In de Mekong Delta leeft circa 12% op een boothuis waar ze onderin de gevangen vis opslaan en aan voorbijvarenden verkopen. 7% gaat met vissersboten de zee op en de rest leeft van rijst- en fruitteelt. De vissersboten zijn er in diverse kleuren, de boten met dezelfde kleur zijn van een eigenaar. Op een boot zit ongeveer 25 man personeel en als ze uitvaren doen ze dat meestal voor een periode van 25 dagen. Er wordt dan zo’n 30 ton vis gevangen dat op de groothandels vismarkt ‘s nachts van 02.00 tot 06.00 uur wordt verkocht aan lokale markten. Leuk aan de bootjes op de binnenwateren is dat de boeg voorzien is van geschilderde vissenogen. Dit doen ze om de watergeesten om de tuin te leiden. Een vis hoort bij het water, een boot niet, door die ogen er op te schilderen hopen ze de watergeesten dus gunstig te stemmen. Dit even tussendoor. Sommige boten varen ook ‘s nachts uit, die hebben van de grote lichtbakken aan de zijkant. Tegenwoordig hebben ook de vrouwen meer inspraak, mede door de Human Rights regels die in Vietnam steeds meer in acht worden genomen. De vrouwen zijn nu bijv. verantwoordelijk voor al het inkomende en uitgaande geld betreffende de visvangst. De bamboestok met 2 manden aan weerszijden symboliseren trouwens de 2 rijstgebieden: de Rode Rivier Delta en de Mekong Delta.We varen langs diverse eilanden, bijv. het Drakeneiland (Een draak is het keizerlijke symbool en staat voor kracht en macht). Op dit eiland, dat 3 km lang is en 500 m breed wonen meer dan 2.000 mensen. Zij leven voornamelijk van de visvangst. Een keer per jaar vindt er stroming vanuit zee plaats waardoor het zoetwater eerder zoutwater is. Dit bemoeilijkt de visvangst. Er wordt hier voornamelijk gevist op de olifantenoorvis (zo genoemd vanwege zijn manier van zwemmen, net zoals het wapperen van een olifantenoor) en de katvis. De Mekong waar we nu op varen is 3 kim breed op dit punt en 11 meter diep bij eb en 13 meter diep bij vloed. De getijden wisselen elkaar 2x per dag af. We zien intussen diverse veerdiensten langs gaan, dit zijn boten die gesupport worden vanuit Denemarken. Even terug naar de boten. Probleem is, of was eigenlijk, dat kinderen die aan boord woonden weinig tot een onderwijs genoten. Tot nu bleven kinderen achter bij de grootouders om naar school te kunnen, maar meestal gingen de kinderen gewoon mee op de boot. De Vietnamese overheid regelt daarom onderwijs voor deze kinderen door hen van boord te laten halen, in een busje naar school te brengen en einde van de dag weer bij de boot af te zetten.

De waterplanten die we op het water zien zijn waterhyacinthen: de stengels hiervan worden gedroogd (bamboe) daarvan worden weer tasjes gemaakt en geexporteerd over de hele wereld. Vietnamezen zijn heel vindingrijk in het hergebruiken van echt alles. Een bijzonder voorbeeld daarvan vinden we op de boot waar we nu op zitten: de microfoonhouder is een afgesneden onderkant van een plastic fles.

We varen langs het Phoenix eiland en Eenhoorn eiland. Op dit laatste eiland leeft men voornamelijk van landbouw (en 10% van vis). Het eiland is 11 km lang en 1 km breed. We gaan aan wal en bezoeken een fruitplantage waar we ananasschijven proeven (met een klein beetje zout gemengd met chili zodat de ananas nog zoeter gaat smaken), daarnaast krijgen we longan (soort lychee), pommolo (grapefruitachtig) voorgeschoteld. En mango waarvan 21 soorten in Vietnam bestaan naast 36 soorten bananen. De kleine banaantjes die we proeven worden vrouwenvingerblaadjes genoemd. Ondertussen drinken we er jasmijnthee bij en genieten van live muziek van 3 dames en 2 heren die op bijzondere muziekinstrumenten typische Vietnamese muziek ten gehore brengen. (Van die ‘sambal bij’ muziek die gehoord in de juiste setting op het juiste moment heel leuk is, maar we zien onszelf er niet meteen een kopen). Op een cd die op tafel lag lezen we Ca nhax tai tu, maar of dat de titel van de cd is of de naam van de band… Na de lekkernijen stappen we over op kleine roeibootjes, we krijgen een Vietnamese punthoed op en we peddelen gestaag door een prachtig natuurgebied, door kleine smalle beekjes waar gigantische water kokokpalmen langs de kanten staan. Weer op onze eigen boot varen we naar de andere kant waar kleine motorbootjes op ons wachten. Met deze bootjes gaan we naar een kokosnootplantage (mmm lekker), een van de grootste in Vietnam. Er zijn 19 soorten kokos trouwens. Leuk om de kokosnootfabriek te zien en hoe het werkt om van kokos lekkere toffees te maken. Er zijn een aantal meisjes aan het werk die razendsnel de snoepjes inpakken. Ik probeer het ook nog, maar dat kan ik wel shaken dus. Bij de fabriek is ook een bijenhouderij, we drinken jasmijnthee met citroen en honing. Met de kleine motorbootjes gaan we weer terug naar onze boot om naar het volgende eiland te gaan: het eiland van de Phoenix, voor de lunch. Dit eiland heeft zo’n 1.000 mensen bevolking. De lunch is lekker: rolletjes rijstepapier waarin olifantenoorvis met water groente erin opgerold, kun je dopen in een sausje. Met de boot varen we na de lunch terug naar de bus. Vanmiddag bezoeken we de Vinh Trang Pagode. Deze tempel is door de Fransen gerenoveerd, daarom zijn er veel Franse ornamenten in te vinden. Er staan twee tempelwachters voor, de lachende nodigt je uit om binnen te komen en de kwade houdt je liever weg. We zien diverse torens, deze vertegenwoordigen overleden monnikken, hoe hoger de toren, hoe verder de monnik in zijn reincarnatieproces is. Binnen vinden we een grote foto met het portret van Ho Chi Minh, met echt baardhaar. Ho Chi Minh wordt ook wel Oom Ho genoemd. En niet Vader Ho zoals in sommige literatuur te lezen valt. In Vietnamese families noemen kinderen hun vaders jongste broer Chu (oom) en de oudste broer Bac (ook oom). Deze oudste broer is het belangrijkste familielid. Oom Ho drukt dus meer respect uit dan Vader Ho. De portretten van Ho hangen door heel Vietnam als oomfiguur. We offeren wierookstokjes bij Sokyamuny Boeddha. Wetenswaardigheidje tussendoor: de boeddhisten geloven in de 4 cycli van het leven: geboren worden, zieken worden, sterven en weer geboren worden. In de Boeddhistische tellingen werkt het dan ook zo: 1,2, 3, 4 en dan is 5 weer 1. Bij 1 denkt een van je kinderen aan je, bij 2 je partner, bij 3 de dokter en bij 4 de begrafenisondernemer... Bau Dei, de laatste keizer van Vietnam heeft deze pagode Vinh Trang uitgeroepen to beschermd monument.
Aan een grote bel hangen allerlei briefjes met wensen van mensen, bij het staten van de dienst wordt de bel geluid, en alle wensen die aan de bel hangen worden naar het Nirvana gestuurd.

In Vietnam zijn twee soorten Boeddhisme: Hinayama dat via India is binnengekomen en het Mahayana, beinvloedt door de Chinese Cultuur.

In de Mekong Delta is trouwens ook veel strijd geleverd met de Amerikanen. Dat de Vietnamezen vindingrijk zijn wisten we al. Een boer heeft hier in oorlogstijd de vliegende mijn uitgevonden, omdat hij de laagvliegende helicopters van de US militairen meer dan zat was. Hij bond een mijn vast aan een stengel bamboe, door de wieken van de helicopter werd de bamboestengel behoorlijk heen en weer geschud, waardoor de mijn tot ontploffing kwam. De luchtdruk die daarna ontstond zorgde ervoor dat de heli naar beneden stortte. Een andere tricky truc van de slimme Viets was het inzetten van zeer giftige bijen: ze verstopten struikeldraden, deze draden waren bevestigd aan bijenkorven en als een US militair zo'n draad beroerde gingen de korven schudden. De verstoorde bijen pikten dit natuurlijk niet en vielen dan zo'n militair aan.


Het was een bijzonder leuke dag, om 17.15 uur zijn we in ons hotel in HCM City, een grote verkeerschaos! Er zijn drie verkeersopstoppingen per dag, ochtend, middag als met name zakenlui ook met lunch gaan en rond 17.00 uur de avondspits. Wij dachten dat we na Delhi in India alles wel gezien hadden, maar dit slaat echt werkelijk alles. Helaas kunnen we geen foto's laten zien nu, maar geloof ons, we hebben met een paar mensen van de groep een klein uurtje alleen maar staan kijken.Er lopen gelukkig Tourist Security mannetjes rond die als je als toerist de straat niet durft over te steken je daarbij helpen. Een hele ervaring! Thuis zien jullie de foto's wel. We hebben lekker gegeten en nog tot circa 22.30 uur gezellig in de lobby van het hotel wat gedronken. Tot morgen.

Dag 1 en 2 - Vrij 9 en Zat 10 november

Eindelijk een berichtje uit Vietnam… tot nu toe eenvoudig geen tijd gehad om te internetten en toen we het wel hadden kon ik dus niet op de weblog komen. Ander probleem is dat we onze adapter zijn vergeten om de digitale camera batterijen op te laden. Nergens op Schiphol te krijgen dus. En ook niet in Vietnam. Batterijen zijn inmiddels hartstikke leeg, dus de paar foto's die we tot en met dag 3 hebben kunnen maken kunnen we er niet op zetten. We gaan nog kijken of we verderop in Vietnam nog wat kunnen vinden. Anders komen de foto's er later als we thuis zijn wel bij...

Druk programma. We zijn goed aangekomen en waren doodmoe. We kwamen op zaterdag 10 november om 14.00 uur lokale tijd aan in het hotel in Mytho. Om 15.00 uur welkomstdrankje en de groep leren kennen. Om 19.00 uur diner en om 20.30 uur slapen. Mind you, toen was het in Nederland dus 14.30 uur zaterdagmiddag, terwijl we de dag ervoor om 09.00 uur van huis waren gegaan (cq. Om 06.30 uur waren opgestaan). Onze gids Rene adviseerde om wakker te blijven zodat je direct in het ritme kwam. 31 uur wakker geweest, we waren gesloopt, terwijl de rest van de groep ogenschijnlijk fit leek en wij notabene de jongsten zijn.

Nog 1 dag

Nog 1 dag... Dik heeft vandaag, woensdag nog gewerkt, is nog naar de kapper geweest en was uiteindelijk pas om 19.00 uur thuis. Regine en Joost zijn Mozes komen halen. Het is nu al stil zonder hem. Car is lekker relaxt opgestaan, koffie, krantje en vertoonde daarna ernstig kofferontwijkend gedrag. Soort van afkicken van alle drukke dagen hiervoor, kwam ze er maar niet aan toe aan die klus te beginnen. Het is nu 23.20 uur en de koffers zijn klaar, alle mail met link naar de weblog is naar iedereen gestuurd, autoresponders zitten op de divers emailberichten. Morgen nog wat kleine boodschapjes, lekker bij de Mam van Car eten en dan op tijd naar bed.... Tot aan de andere kant in Vietnam!